മഹാകാളി മാതാ ക്ഷേത്രം

ചൗൾ-ബേലായ്, താലൂക്ക് അലിബാഗ്, റായ്ഗഡ്

അലിബാഗ് താലൂക്കിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചൗൾ ഗ്രാമം പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശത്തെ പുരാതനവും ചരിത്രപരമായി പ്രാധാന്യമുള്ളതുമായ ഒരു സ്ഥലമാണ്. പുരാതന കാലത്ത് ഈ ഗ്രാമം ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ നഗരം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇന്നും ധാരാളം ചരിത്രപരമായ നിർമ്മിതികൾ ഇവിടെ കാണാൻ സാധിക്കും. ചൗളിലെ ബേലായ് കുന്നുകൾക്കിടയിലൂടെയുള്ള പാതയിൽ, ഏകദേശം രണ്ട് കിലോമീറ്റർ അകലെയായി ഡോൾസമുദ്രം എന്ന പേരിൽ ഒരു വലിയ തടാകം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഈ തടാകത്തിന് സമീപത്തായാണ് പ്രശസ്തമായ മഹാകാളി മാതാ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് ഏകദേശം മുന്നൂറ് വർഷത്തെ പഴക്കമുണ്ടെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ചൗളിന്റെ സമൃദ്ധമായ വ്യാപാര വാണിജ്യ കാലഘട്ടത്തിൽ, വിവിധ ജാതിമതസ്ഥരായ ആളുകൾ ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്നു, അവരിൽ ത്വഷ്ട കസാർ സമുദായക്കാരാണ് ഈ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. അലിബാഗ് താലൂക്കിലെ പ്രമുഖവും ആത്മീയമായി ഉണർവ്വേകുന്നതുമായ ദേവീക്ഷേത്രമായാണ് ഈ സ്ഥലം അറിയപ്പെടുന്നത്.

ചൗളിന്റെ നാമകരണത്തിലെ ചരിത്രപരമായ മാറ്റങ്ങൾ പരിശോധിച്ചാൽ, വിവിധ രാജവംശങ്ങളുടെ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ ഈ ഗ്രാമം വ്യത്യസ്ത പേരുകളിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നതെന്ന് വ്യക്തമാകും. ക്രിസ്തുവർഷം നൂറ്റി മുപ്പതിൽ ശതവാഹന കാലഘട്ടത്തിലെ കൻഹേരി ലിഖിതത്തിൽ ഇതിനെ ‘ചെമുല്യ’ എന്ന് പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നു. ക്രിസ്തുവർഷം നൂറ്റി അമ്പതിൽ ഗ്രീക്ക് ഭൂമിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ടോളമി ഇതിനെ ‘സിമുള്ള’ എന്ന് വിളിച്ചു. ക്രിസ്തുവർഷം നൂറ്റി തൊണ്ണൂറ്റി നാലിലെ ശിലാഹാര രാജാക്കന്മാരുടെ ചെപ്പേടിൽ ഇതിനെ ‘ചെമുല്യ’ എന്നും, ക്രിസ്തുവർഷം ആയിരത്തി ഇരുന്നൂറ്റി തൊണ്ണൂറ്റി എട്ടിലെ യാദവ കാലഘട്ടത്തിലെ ലിഖിതത്തിൽ ‘ചൗൾ’ എന്നും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പോർച്ചുഗീസ് കാലഘട്ടത്തിൽ ഇതിനെ ചൗൾ അല്ലെങ്കിൽ സിയൂൾ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു, അതേസമയം പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മറാഠ നാവികസേനയുടെ കാലത്ത് ഈ ഗ്രാമം അഷ്ടാഗർ പ്രദേശത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗമായിരുന്നു.

ഇവിടുത്തെ മഹകാളി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം ചരിത്രപരമായ തെളിവുകൾ എടുത്തുകാട്ടുന്നു. ആയിരത്തി എണ്ണൂറ്റി എൺപത്തിമൂന്നിലെ ബോംബെ പ്രസിഡൻസി ഗസറ്റിയറിൽ, ചൗൾ-ബേലായിലെ മഹകാളി ക്ഷേത്രത്തെ ഈ പ്രദേശത്തെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും മതപരവുമായ കേന്ദ്രമായി പരാമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, ആയിരത്തി എണ്ണൂറ്റി എഴുപത്തിയാറിൽ ഡോക്ടർ ജോസഫ് ഗെർസൺ ഡാ കുഞ്ഞ എഴുതിയ ‘നോട്ട്സ് ഓൺ ദ ഹിസ്റ്ററി ആൻഡ് ആന്റിക്വിറ്റീസ് ഓഫ് ചൗൾ ആൻഡ് ബസീൻ’ എന്ന പുസ്തകത്തിലും ഈ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശമുണ്ട്. ചൗളിന്റെ പുരാതന നാമം ‘ചമ്പാവതി’ ആണെന്ന് ഡാ കുഞ്ഞ രേഖപ്പെടുത്തുകയും, ബേലായിലെ ഈ ക്ഷേത്രം ചൗളിന്റെ പുരാതന അതിർത്തികളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ഒരു ശക്തിപീഠമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. മറാഠാ സാമ്രാജ്യകാലത്ത് സർഖേൽ കൻഹോജി ആംഗ്രെ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പരിപാലനത്തിനായി ഭൂമി ദാനം നൽകിയതായി ചരിത്രരേഖകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ആംഗ്രെയുടെ നാവികസേനയിലെ സൈനികർക്ക് ഈ ദേവിയോട് അചഞ്ചലമായ ഭക്തിയുണ്ടായിരുന്നു. മഹകാളി ദേവീക്ഷേത്രത്തിലെ പഴയ സഭാമണ്ഡപത്തിന്റെ തടിത്തൂണുകളിൽ ആയിരത്തി എഴുനൂറ്റി രണ്ട് എന്ന് കൊത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നത് കാണാം. ഇതിൽ നിന്ന്, ആ കാലഘട്ടത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വലിയൊരു നവീകരണം നടന്നിട്ടുണ്ടാകുമെന്നും, യഥാർത്ഥ ക്ഷേത്രം അതിലും പഴക്കമുള്ളതാണെന്നും അനുമാനിക്കാം. ആയിരത്തി അറുനൂറ്റി പന്ത്രണ്ടിൽ മുഗളന്മാരും, ആയിരത്തി അറുനൂറ്റി എൺപത്തിനാലിൽ ജൻജിറയിലെ സിദ്ധിയും നടത്തിയ അധിനിവേശങ്ങൾ മൂലം ബാധിക്കപ്പെട്ട ഈ ക്ഷേത്രം, തുടർന്നുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ആയിരത്തി എഴുനൂറ്റി രണ്ടിൽ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കണം. പിന്നീട് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി എൺപത്തിയാറിൽ, ത്വഷ്ട കസാർ സമുദായം ഈ പുരാതന നിർമ്മിതിയുടെ നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തു. ഈ പ്രക്രിയയ്ക്കിടയിൽ, ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി എൺപത്തിയൊമ്പത് ജൂലൈ മാസത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ മിന്നലേൽക്കുകയും ഗർഭഗൃഹത്തിൽ വിള്ളൽ ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, ഈ പ്രകൃതിദുരന്തത്തിൽ ദേവിയുടെ വിഗ്രഹത്തിന് യാതൊരു കേടുപാടും സംഭവിച്ചില്ല.ഈ സംഭവത്തെത്തുടർന്ന്, സമുദായ അംഗങ്ങൾ ഒരു പുതിയ ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും, രണ്ടായിരം മെയ് പതിനാലാം തീയതി പുതിയ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രതിഷ്ഠാകർമ്മം നടക്കുകയും ചെയ്തു.

മഹാകാളി മാതാവിന്റെ ഈ ക്ഷേത്രം പ്രകൃതിഭംഗിയാൽ സമ്പന്നമായ ഒരു പ്രദേശത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തെങ്ങും കവുങ്ങും നിറഞ്ഞ തോട്ടങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റിനിൽക്കുന്നു. ഈ തോട്ടങ്ങളിലൂടെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള വഴി പേവർ ബ്ലോക്കുകൾ പാകി മനോഹരമാക്കിയിരിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന് തൊട്ടുമുന്നിലായി, ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന വലിയൊരു തറയിൽ ഒരു ദീപസ്തംഭം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മുറ്റത്തുനിന്ന് അഞ്ച് പടികൾ കയറിയാൽ, ഉയരത്തിലുള്ള തറയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുഖമണ്ഡപത്തിൽ പ്രവേശിക്കാം. മുഖമണ്ഡപം, സഭാമണ്ഡപം, ഗർഭഗൃഹം എന്നിവ ചേർന്നതാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വാസ്തുവിദ്യാ ഘടന. ഇവിടുത്തെ മുഖമണ്ഡപം ഭാഗികമായി തുറന്ന രീതിയിലുള്ളതാണ്. ഇവിടെനിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഇരുനിലകളുള്ള സഭാമണ്ഡപത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാം. വിശാലമായ സഭാമണ്ഡപത്തിന്റെ മുകൾനിലയിൽ ഒരു ബാൽക്കണിയുണ്ട്. ഇതിനപ്പുറം, പ്രദക്ഷിണ വഴി പിന്നിട്ടാൽ ഗർഭഗൃഹമായി. ഗർഭഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടത്തിന്റെ മുൻവശത്തെ ഭിത്തിക്ക് സമീപം, ഇടത് വശത്തുള്ള ഒരു തറയിൽ പിച്ചളയിൽ നിർമ്മിച്ച ശിവലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു. വലതുവശത്തെ ഭിത്തിയിൽ ആനപ്പുറത്തിരിക്കുന്ന വിശ്വകർമ്മാവിന്റെ ചിത്രവുമുണ്ട്. പുരാണ പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച്, ദേവന്മാരുടെ മുഖ്യ ശില്പിയും വാസ്തുവിദ്യാ വിദഗ്ധനുമാണ് വിശ്വകർമ്മാവ്. ഋഗ്വേദവും വിവിധ പുരാണങ്ങളും അനുസരിച്ച്, ദേവന്മാരുടെ കൊട്ടാരങ്ങളും നഗരങ്ങളും നിർമ്മിച്ചത് വിശ്വകർമ്മാവാണ്. ഇന്ദ്രന്റെ അമരാവതി, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ദ്വാരക, രാവണന്റെ ലങ്ക, പാണ്ഡവരുടെ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം തുടങ്ങിയ പ്രശസ്തമായ സ്ഥലങ്ങൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതിനോടൊപ്പം, ദേവന്മാർക്കായി വിവിധ ആയുധങ്ങളും രഥങ്ങളും രൂപകല്പന ചെയ്തതും അദ്ദേഹമാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

ഗർഭഗൃഹത്തിനുള്ളിൽ, വജ്രപീഠത്തിന് മുകളിൽ മഹാകാളി ദേവിയുടെ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു. കറുത്ത നിറത്തിലുള്ള ഈ ദേവീവിഗ്രഹത്തിന് നാല് കൈകളാണുള്ളത്. ദേവി തന്റെ മുകളിൽ വലതു കൈയിൽ വാളും ഇടതു കൈയിൽ ത്രിശൂലവും ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, അതേസമയം താഴത്തെ കൈകളിൽ അമൃതപാത്രവും രക്തപാത്രവും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. വിവിധ വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ ദേവി ശിരസ്സിൽ കിരീടവും ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ വലതുവശത്ത് അവളുടെ വാഹനമായ കടുവയുടെ ശില്പവും ഇടതുവശത്ത് ശക്തിയുടെ വിഗ്രഹവുമുണ്ട്. ദേവിയുടെ പാദങ്ങളിൽ അസുരന്മാരുടെ അറുത്തെടുത്ത തലകൾ കൊത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ പ്രധാന വിഗ്രഹത്തിന് ഇടതുവശത്തായി സിന്ദൂരം പൂശിയ ഗണപതി വിഗ്രഹമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ദർശന മണ്ഡപത്തിന് മുകളിലും ഗർഭഗൃഹത്തിന് മുകളിലും ഗോപുരങ്ങൾ (ശിഖരങ്ങൾ) ഉണ്ട്.

എല്ലാ വർഷവും ചൈത്ര ശുക്ല പ്രതിപദ (ഗുഡി പഡ്വ), ശ്രാവണ പ്രതിപദ, വൈശാഖ ശുദ്ധ ഏകാദശി എന്നീ ദിവസങ്ങളിൽ ദേവിയുടെ ‘വാടി’ ആഘോഷിക്കുന്ന ഉത്സവം നടക്കുന്നു. ഈ ഉത്സവദിനത്തിൽ ദേവിയുടെ മുഖംമൂടി വഹിച്ചുകൊണ്ടുള്ള പല്ലക്ക് ഘോഷയാത്ര നടക്കുന്നു. അതീവ ഭക്തിനിർഭരമായി ഈ പല്ലക്ക് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നു. ഉത്സവത്തോടനുബന്ധിച്ച് ക്ഷേത്രം ആകർഷകമായ ദീപാലങ്കാരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കുകയും, ദേവിയെ വിവിധതരം പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആഘോഷത്തിനായി ഠാണെ, മുംബൈ, പൂനെ, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ത്വഷ്ട കസാർ സമുദായ അംഗങ്ങൾ ഒത്തുചേരുന്നു. ഈ അവസരത്തിൽ, സമുദായത്തിലെ പ്രഗത്ഭരായ വ്യക്തികളെ ആദരിക്കുകയും വിവിധ സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആഘോഷിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ഉത്സവമാണ് നവരാത്രോത്സവം. ഒൻപത് ദിവസത്തെ ഈ കാലയളവിൽ ലളിതാ പഞ്ചമിക്കും മഹാ അഷ്ടമിക്കും പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്; ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഹോമ-ഹവനങ്ങളും മതപരമായ ചടങ്ങുകളും നടക്കുന്നു. ദസറ നാളിൽ, പ്രതീകാത്മകമായ അതിർത്തി കടക്കുന്നതിനായി (സീമോല്ലംഘനം) നൂറുകണക്കിന് ഗ്രാമീണർ ഇവിടെ ഒത്തുകൂടുന്നു. മാഘ പൗർണ്ണമി നാളിൽ ഇവിടെ വലിയൊരു മേളയും നടക്കാറുണ്ട്. ഈ അവസരത്തിൽ, ഭക്തർ ദേവിക്ക് പരമ്പരാഗതമായ വഴിപാട് കുട്ട (ഓടി) സമർപ്പിക്കുകയും തങ്ങളുടെ നേർച്ചകൾ നിറവേറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് സന്താനഭാഗ്യത്തിനും പുതിയ വീട് എന്ന സ്വപ്നം സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നതിനുമായി നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെ ദേവിയോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഭക്തർക്ക് ദിവസവും രാവിലെ ൬ മണി മുതൽ വൈകുന്നേരം ൮ മണി വരെ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം നടത്താവുന്നതാണ്.

ഉപയോഗപ്രദമായ വിവരങ്ങൾ

• അലിബാഗിൽ നിന്ന് ൧൭ കി.മീ
• രേവ്‌ദണ്ഡയിൽ നിന്ന് ൩ കി.മീ
• അലിബാഗിൽ നിന്നും രേവ്‌ദണ്ഡയിൽ നിന്നും എസ്‌.ടി ബസ്, സ്വകാര്യ വാഹന സൗകര്യങ്ങൾ ലഭ്യമാണ്
• സ്വകാര്യ വാഹനങ്ങൾക്ക് ക്ഷേത്രത്തിന് തൊട്ടടുത്ത് വരെ എത്താം
• പ്രദേശത്ത് താമസ സൗകര്യവും പ്രഭാതഭക്ഷണ സൗകര്യവും ലഭ്യമാണ്