ഗലതേശ്വർ മഹാദേവ് ക്ഷേത്രം

ടിംബ, താലൂക്ക് കാംറെജ്, ജില്ല സൂറത്ത്

62 അടി ഉയരമുള്ള ഭഗവാൻ ശിവന്റെ കൂറ്റൻ പ്രതിമയും, 12 ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളുടെ മാതൃകകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഗുഹാക്ഷേത്രവും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗലാതേശ്വർ (അല്ലെങ്കിൽ ഗലിതേശ്വർ) മഹാദേവ ക്ഷേത്രം ഭക്തർക്കും വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കും ഒരുപോലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആകർഷണമാണ്. താപ്തി നദിയുടെ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് വലിയൊരു പുരാണ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. താപ്തി നദി നൽകിയ ശാപത്തിൽ നിന്ന് നാരദ മഹർഷി മോചിതനായതിനെത്തുടർന്ന് ഭഗവാൻ ശിവൻ ഇവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. താപ്തി, ഗുപ്ത ഗംഗ, നാരദി എന്നീ നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനത്തിന് രോഗശാന്തി നൽകാനുള്ള കഴിവുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു, ഈ പുണ്യജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത് അസുഖങ്ങൾ ഭേദമാക്കുമെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു.

താപി മാഹാത്മ്യത്തിലെ 47-ാം അധ്യായം ഗാലതേശ്വരന്റെ ഐതിഹ്യത്തെ വിവരിക്കുന്നു. താപി പുരാണം മോഷ്ടിച്ചതിന് നാരദ മഹർഷിക്ക് താപി നദിയിൽ നിന്ന് ശാപം ലഭിച്ചതെങ്ങനെയെന്ന് ഇത് വിവരിക്കുന്നു. ഐതിഹ്യം ഇപ്രകാരമാണ്: കപില മഹർഷിയുടെ ശാപം കാരണം സഗര രാജാവിന്റെ 60,000 പുത്രന്മാർ മരണപ്പെട്ടു. അവർക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നതിനായി ഗംഗാ നദിയെ ഭൂമിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരേണ്ടത് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. സഗര രാജാവിന്റെ പ്രപൗത്രനായ ഭഗീരഥൻ ഇതിനായി കഠിനമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു. ഒടുവിൽ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ (ശിവൻ) ഗംഗയ്ക്ക് ഭൂമിയിലേക്ക് വരാൻ അനുവാദം നൽകി. എന്നാൽ, താപി നദി എന്ന പുണ്യനദി ഇതിനകം ഭൂമിയിൽ ഒഴുകുന്നുണ്ടെന്നും അതിനാൽ തന്റെ സാന്നിധ്യം ആവശ്യമില്ലെന്നും പറഞ്ഞ് ഗംഗ ആദ്യം വിസമ്മതിച്ചു. താപി നദിയുടെ പ്രാധാന്യം കുറയ്ക്കുന്നതിനായി, ദേവന്മാരുടെ ഉപദേശപ്രകാരം നാരദ മഹർഷി താപി പുരാണം (താപിയുടെ മഹത്വത്തെ വിവരിക്കുന്ന വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥം) മോഷ്ടിച്ചു. ഈ സംഭവത്തിന് ശേഷം, ഗംഗ ഭൂമിയിലേക്ക് വരാൻ സമ്മതിച്ചു.

നാരദൻ മുൻകൂട്ടി കണ്ടതുപോലെ, പവിത്രമായ താപി പുരാണം മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത് താപി നദിയുടെ ദിവ്യമായ ഔന്നത്യത്തെ കുറയ്ക്കുന്നതിന് കാരണമായി. തന്റെ പുരാണം മോഷ്ടിച്ചത് നാരദനാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ താപി മാതാവ്, നാരദനെ ശപിക്കുകയും, തൽഫലമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്ത് കുഷ്ഠരോഗത്തിന് സമാനമായ പാടുകൾ വീണ് വിരൂപമാവുകയും ചെയ്തു. ഈ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടുന്നതിനായി, താപി, ഗുപ്ത ഗംഗ, നാരദി എന്നീ നദികൾ സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് നാരദൻ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു. തപസ്സിനിടയിൽ, താപി നദിയെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് നാരദൻ പ്രാർത്ഥനകൾ ചൊല്ലി:

“പേയ്പിയമാനഭു മരുത്സമുഹേ പവിത്രതനൈക് നികൃഷ്ട ദേഹേ।
മുനീന്ദ്ര സംസേവിത തീര ഗേഹേ നമഃ സ്ഥപിനി സൂര്യദേഹേ ।।”
ഇതിനർത്ഥം, ‘ഓ മാതാ താപി, അങ്ങ് അനന്തകാലമായി സകല ജീവജാലങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അനേകം മുനിമാർ അങ്ങയുടെ തീരങ്ങളിൽ വസിച്ചിട്ടുണ്ട്. അങ്ങ് സൂര്യദേവനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവളാണ്. ഓ ദിവ്യമാതാവേ, ഞാൻ അങ്ങയെ വണങ്ങുന്നു.’ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭക്തിയിൽ അലിഞ്ഞ താപി മാതാവ് നാരദന് മുൻപിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവളുടെ കോപം ശമിക്കുകയും, അവൾ അദ്ദേഹത്തെ ക്ഷമിച്ച്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ രോഗം ഭേദമാക്കുകയും ചെയ്തു. താപിയുടെ കോപം “അലിഞ്ഞുപോയ” സ്ഥലം ഗലാതേശ്വർ മഹാദേവന്റെ പുണ്യസ്ഥലമായി മാറി, അവിടെയാണ് പരമശിവൻ ഗലാതേശ്വർ മഹാലിംഗമായി അവതരിച്ചത്. “ഗലാതേശ്വർ” എന്ന പദം താപിയുടെ കോപം “അലിഞ്ഞുപോയ” സ്ഥലത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

നാരദൻ സുഖം പ്രാപിച്ച ദിവസം ആ മാസത്തിലെ പൗർണ്ണമി ആയിരുന്നു മാഘമാസത്തിലെ ഈ ദിവസം ഇന്നും അതിന്റെ ആത്മീയ പ്രാധാന്യത്താൽ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ദിവസം ഗംഗാ നദി തപതി നദിയുമായി സംഗമിച്ച് പ്രാർത്ഥനകൾ അർപ്പിക്കുകയും ആ നദിയിൽ മുങ്ങി നിവരുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഈ ദിവസം ത്രിവേണി സംഗമത്തിൽ (തപതി, ഗുപ്ത ഗംഗ, നാരദി എന്നീ നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനം) സ്നാനം ചെയ്യുന്നത്, പ്രയാഗ്‌രാജിലെ (ഉത്തർപ്രദേശിലെ പുണ്യ ത്രിവേണി സംഗമം) ത്രിവേണി സംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതിന് തുല്യമായ പുണ്യം നൽകുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

തിമ്പ ഗ്രാമത്തിൽ, ഗലാതേശ്വർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം ഏക്കറുകളോളം വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. പിങ്ക് കല്ലുകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഉയരമുള്ള കമാനത്തോടുകൂടിയ പ്രവേശന കവാടത്തിലൂടെ അകത്തേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ, ഇടതുവശത്തായി ഭക്തർക്കും വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കുമായി ഭക്ഷണശാലകൾ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ഭാഗത്തിന് തൊട്ടടുത്തായി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭരണകാര്യാലയം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രപരിസരം മുഴുവൻ പേവർ ബ്ലോക്കുകൾ പാകി മനോഹരമാക്കിയിരിക്കുന്നു. ബ്ലോക്കുകൾ, വൃത്തിയുള്ളതും ചിട്ടയായതുമായ അന്തരീക്ഷം ഉറപ്പാക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷത്തിന് മാറ്റുകൂട്ടിക്കൊണ്ട് സമൃദ്ധമായ പൂന്തോട്ടങ്ങൾ കൊണ്ട് അങ്കണം അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രധാന കവാടത്തിൽ നിന്ന് അല്പം അകലെയായി, സന്ദർശകരുടെ സൗകര്യാർത്ഥം പെയ്ഡ് പാർക്കിംഗ് സൗകര്യവുമുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രധാന മുറ്റത്ത്, സംരക്ഷണത്തിന്റെയും ശക്തിയുടെയും പ്രതീകങ്ങളായ സിംഹങ്ങളുടെ പ്രതിമകളാൽ ഇരുവശവും അലങ്കരിച്ച ഒരു ഗംഭീരമായ പ്രവേശന കവാടം സന്ദർശകരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. അല്പദൂരം മുന്നോട്ട് നടക്കുമ്പോൾ, പുലിത്തോലിൽ ധ്യാനനിരതനായിരിക്കുന്ന, തന്റെ ദിവ്യശക്തികളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന നാല് കൈകളോടുകൂടിയ 62 അടി ഉയരമുള്ള ഭഗവാൻ ശിവന്റെ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന പ്രതിമ കാണാം. ഈ കൂറ്റൻ പ്രതിമയ്ക്ക് പിന്നിലായി, അത്രയും തന്നെ ഉയരമുള്ള ഒരു കൃത്രിമ പർവ്വതം നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്, അതിനടിയിൽ മനുഷ്യനിർമ്മിതമായ ഒരു ഗുഹയുമുണ്ട്. പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിലായി, നന്ദിയുടെ (ശിവന്റെ പവിത്രമായ വാഹനം) ഭീമാകാരമായ മാർബിൾ പ്രതിമയും ഒരു ആമയുടെ ശില്പവുമുണ്ട്. ഈ കാഴ്ചയുടെ മനോഹാരിത വർദ്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, പ്രതിമയ്ക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷത്തിന് മാറ്റുകൂട്ടാനായി ഒരു വലിയ ജലധാരയും ഇവിടെ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.

ഗുഹാക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ സന്ദർശകർ ആദ്യം ദർശിക്കുന്നത് സോമനാഥ ക്ഷേത്രത്തിലെ ശിവലിംഗത്തിന്റെ ഒരു മാതൃകയാണ്. ക്ഷേത്രമതിലുകൾക്ക് അരികിലായി 12 ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളുടെ മാതൃകകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഓരോ പുണ്യസ്ഥലത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള വിവരണങ്ങൾ അവയ്ക്ക് പിന്നിലായി പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഇവിടെ ദേവി പാർവ്വതിയുടെയും ഭഗവാൻ ഗണപതിയുടെയും വിഗ്രഹങ്ങൾക്കൊപ്പം ഒരു സ്ഫടിക ശിവലിംഗവുമുണ്ട്. ഗലാതേശ്വർ മഹാദേവ ക്ഷേത്രം, രാമക്ഷേത്രം, ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഈ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിലുണ്ട്. 1999-ൽ നിർമ്മിച്ച രാമക്ഷേത്രത്തിൽ സങ്കീർണ്ണമായി കൊത്തിയെടുത്ത മാർബിൾ തൂണുകളും, അലങ്കാരങ്ങളാൽ മനോഹരമാക്കിയ ശ്രീരാമൻ, ലക്ഷ്മണൻ, സീതാദേവി എന്നിവരുടെ വിഗ്രഹങ്ങളുള്ള ശ്രീകോവിലുമുണ്ട്. രാമക്ഷേത്രത്തിന് അഭിമുഖമായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ സിന്ദൂരമണിഞ്ഞ ഹനുമാൻ സ്വാമിയുടെ വിഗ്രഹമാണുള്ളത്. ഭക്തർ ഭക്തിയുടെ ഭാഗമായി ഈ വിഗ്രഹത്തിൽ നാണയങ്ങൾ പതിപ്പിക്കാറുണ്ട്.

ഗംഭീരമായ ശിവപ്രതിമയുടെ വലതുവശത്തായി, താപി നദിയുടെ തീരത്താണ് ഗലാതേശ്വർ മഹാദേവന് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രധാന ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പരമ്പരാഗത വാസ്തുവിദ്യാ ശൈലി പിന്തുടരുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു ചെറിയ മുഖമണ്ഡപം, സഭാമണ്ഡപം, ഗർഭഗൃഹം എന്നിവയുണ്ട്. സഭാമണ്ഡപത്തിന്റെ മേൽക്കൂരയിൽ നിരവധി ചെറിയ താഴികക്കുടങ്ങളോട് കൂടിയ ഒരു വലിയ താഴികക്കുടം കാണാം. പ്രധാന താഴികക്കുടത്തിന് മുകളിൽ, ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പവിത്രമായ ധ്വജദണ്ഡം സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഒരു തട്ടുമുണ്ട്. ഉറുശൃംഗ ശൈലിയിൽ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ശിഖരമാണ് ഗർഭഗൃഹത്തിന് മുകളിലുള്ളത്; ഇതിൽ പ്രധാന ശിഖരത്തിന് ചുറ്റുമായി ചെറിയ ശിഖരങ്ങൾ മനോഹരമായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ശിഖരത്തിന്റെ മുകൾഭാഗത്തുള്ള വൃത്താകൃതിയിലുള്ള തട്ടിലേക്ക് സഭാമണ്ഡപവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഇരുമ്പ് ഗോവണിയിലൂടെ പ്രവേശിക്കാം.

സഭാമണ്ഡപത്തിന് മൂന്ന് പ്രവേശന കവാടങ്ങളുണ്ട്, ഇത് വിവിധ ദിശകളിൽ നിന്ന് ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ സൗകര്യമൊരുക്കുന്നു. ഉള്ളിലായി, ഉയർന്നു നിൽക്കുന്ന ഒരു പീഠത്തിൽ ഭഗവാൻ ശിവന്റെ വാഹനമായ നന്ദിയുടെ പ്രതിമയുണ്ട്. ഗർഭഗൃഹത്തിന്റെ കവാടത്തിന് മുകളിൽ (ദ്വാരപട്ടി) മംഗളകരമായ ഗണപതി ഭഗവാന്റെ കൊത്തുപണിയും അതിന് താഴെ കീർത്തിമുഖവും ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. സമീപത്തുള്ള ചെറിയ അറകളിൽ ഗണപതിയുടെയും കാളികാ ദേവിയുടെയും വിഗ്രഹങ്ങൾ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു.

അല്പം താഴ്ന്ന നിലയിലുള്ള ഗർഭഗൃഹത്തിലാണ് ഗലാതേശ്വർ പാതാളലിംഗം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഭൂമിക്കടിയിലുള്ള ഈ ശിവലിംഗത്തെ ചുറ്റി ആറ് വശങ്ങളുള്ള മാർബിൾ നിർമ്മിതമായ ഒരു വേലിയുണ്ട്. ലിംഗത്തിന് മുകളിൽ, സംരക്ഷക കവചം പോലെ പിണഞ്ഞു കിടക്കുന്ന ഒരു വലിയ പിച്ചള സർപ്പമുണ്ട്. ഗർഭഗൃഹത്തിൽ ഒരു തൃശൂലവും പിൻഭാഗത്തെ ഭിത്തിയിൽ പാർവ്വതീ ദേവിയുടെ മാർബിൾ വിഗ്രഹവും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ക്ഷേത്രം ദിവസവും രാവിലെ 6:00 മുതൽ രാത്രി 8:00 വരെ തുറന്നിരിക്കും. ഭക്തർക്ക് പതിവ് പൂജകളിലും അർച്ചനകളിലും പങ്കെടുക്കാൻ ഇവിടെ അവസരമുണ്ട്.

വർഷം മുഴുവനും വിവിധ മതപരമായ ആഘോഷങ്ങൾ ഇവിടെ നടക്കാറുണ്ട്. ഇതിൽ മഹാശിവരാത്രിയാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനം. അനുഗ്രഹം തേടിയും ആഘോഷങ്ങളിൽ പങ്കുചേരാനും വലിയൊരു ഭക്തജനസമൂഹം ഈ സമയത്ത് ഇവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നു.

ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിനുള്ളിൽ താപി, ഗുപ്ത ഗംഗ, നാരദി എന്നീ നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനത്തേക്കുള്ള (ത്രിവേണി സംഗം) പ്രവേശന കവാടമുണ്ട്. അതീവ ആത്മീയ പ്രാധാന്യമുള്ള സ്ഥലമാണിത്. ഭക്തർക്ക് പടവുകളിലൂടെ നദീതീരത്തേക്ക് ഇറങ്ങാം. സമീപത്ത് തന്നെ വസ്ത്രം മാറാനുള്ള സൗകര്യങ്ങളും ലഭ്യമാണ്. നദിയോട് ചേർന്ന് ഭക്തർക്ക് പുണ്യസ്നാനം നിർവഹിക്കുന്നതിനായി കുളം പോലുള്ള ഒരു സംവിധാനം ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. നാരദി കുണ്ഡ്, ഗംഗാ കുണ്ഡ്, ഗുപ്ത ഗംഗാ കുണ്ഡ്, താപി കുണ്ഡ് എന്നിങ്ങനെയാണ് ഈ പവിത്രമായ കുളങ്ങളുടെ പേര്. മുകളിലെ ചാനലിൽ നിന്ന് ഈ കുളങ്ങളിലേക്ക് വെള്ളം ഒഴുകിയെത്തുകയും പിന്നീട് താപി നദിയിലേക്ക് തന്നെ തിരികെ ഒഴുകുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ ജലം എപ്പോഴും ശുദ്ധമായിരിക്കും. ഈ കുളങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരാൾക്ക് ₹50 എന്ന നിരക്കിൽ ഫീസ് ഈടാക്കുന്നു. പാപങ്ങൾ കഴുകിക്കളയാനും ആത്മീയ പുണ്യം നേടാനും ഈ സ്നാനം സഹായിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. രാവിലെ 9:30 മുതൽ വൈകുന്നേരം 6:00 വരെ സ്നാനത്തിന് അനുവാദമുണ്ട്. ഗലാതേശ്വർ ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിലെ ഭക്തിയുടെയും ആരാധനയുടെയും പ്രധാന കേന്ദ്രമായി ത്രിവേണി സംഗം നിലകൊള്ളുന്നു.

താപി നദീതീരത്ത് മനോഹരമായ പൂന്തോട്ടങ്ങളും ഇരിപ്പിടങ്ങളും ഈ സമുച്ചയത്തിലുണ്ട്, ഇത് ഭക്തർക്ക് ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്ര പടവുകൾക്ക് സമീപമുള്ള വലിയ മണി മുഴക്കുമ്പോൾ “ഓം” എന്ന ശബ്ദം കേൾക്കാമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ആത്മീയ അനുഭൂതി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. രാത്രിയിൽ ക്ഷേത്രം ദീപാലംകൃതമാകുമ്പോൾ അതൊരു മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്.

പ്രധാന വിവരങ്ങൾ

• കാംറേജിൽ നിന്ന് 16 കി.മീ, സൂറത്തിൽ നിന്ന് 42 കി.മീ.
• സ്റ്റേറ്റ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് (ST) ബസുകളും സ്വകാര്യ വാഹനങ്ങളും വഴി ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാം.
• പെയ്ഡ് പാർക്കിംഗ് സൗകര്യം ലഭ്യമാണ്.
• ക്ഷേത്ര പരിസരത്ത് താമസ സൗകര്യങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല.
• ബന്ധപ്പെടുക: ഫോൺ: 96871 48182