परमहंस तेजस्वी महाराज संस्थान

वरोडी, ता. सिंदखेड राजा, जि. बुलडाणा

बुलडाणा जिल्ह्यातील वरोडी हे गाव परमहंस तेजस्वी महाराजांच्या वास्तव्याने आज एका शक्तिपीठाच्या रूपात प्रसिद्ध झालेले आहे. लाखो भाविकांचे श्रद्धास्थान असलेले हे संस्थान येथे अविरत चालणाऱ्या अन्नदानाचा एक महामेरू बनले आहे. येथे दरवर्षी होणारा अखंड हरिनाम सप्ताह आणि महाराजांच्या जन्मोत्सव सोहळ्यासाठी लोटणारा भाविकांचा अलोट जनसागर हा महाराजांप्रती असलेल्या अढळ निष्ठेचा आणि भक्तीचा प्रत्यय देतो.

शेगावचे गजानन महाराज असोत किंवा लोणार आणि मेहकर परिसरातील विविध सिद्ध सत्पुरुष, त्यांच्या वास्तव्याने ही भूमी पावन झालेली आहे. याच महान संतांच्या मांदियाळीत, मेहकर आणि सिंदखेड राजा या दोन ऐतिहासिक तालुक्यांच्या सीमावर्ती भागात वसलेल्या वरोडी या छोट्याशा खेड्याला जागतिक नकाशावर आणण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य परमहंस तेजस्वी महाराज यांनी केलेले आहे. महाराजांनी कठोर तपश्चर्या करून आपल्या आत्मज्ञानाच्या बळावर समाजाला व्यसनमुक्ती, सदाचार व निस्सीम ईश्वरभक्तीचा सन्मार्ग दाखवला.

परमहंस तेजस्वी महाराज (तेजस्वी बाबा) हे एक अलौकिक व्यक्तिमत्त्व होते. त्यांच्या नावाप्रमाणेच त्यांच्या चेहऱ्यावर तेज होते. महाराज हे बालब्रह्मचारी होते. त्यांनी लहान वयापासूनच संसाराचा त्याग करून ईश्वराच्या शोधात स्वतःला झोकून दिले होते. तारुण्याच्या उंबरठ्यावर असतानाच त्यांनी गृहत्याग केला आणि आत्मज्ञानाच्या प्राप्तीसाठी वनांचा आश्रय घेतला. विशेषतः विदर्भाची जीवनवाहिनी मानल्या जाणाऱ्या पैनगंगा नदीच्या तीरावर आणि घनदाट अरण्यात त्यांनी केलेले चिंतन आणि मनन हे त्यांच्या आध्यात्मिक सामर्थ्याचा पाया होते. वनात असताना त्यांनी कंदमुळांवर गुजराण करून ऊन, वारा व पावसाची तमा न बाळगता ईश्वराचे ध्यान केले. भ्रमंती करत असताना महाराज जेव्हा वरोडी येथे आले, तेव्हा त्यांनी या गावाला आपली ‘कर्मभूमी’ आणि ‘तपोभूमी’ म्हणून निवडले. त्यांची राहणी अत्यंत साधी होती; अंगावर केवळ भगवे वस्त्र आणि मुखावर सदैव स्मितहास्य हे त्यांचे वैशिष्ट्य होते. त्यांनी कधीही स्वतःचा मोठेपणा मिरवला नाही. उलट ‘देणाऱ्याचे हात हजार’ या भूमिकेतून भक्तांना सन्मार्ग दाखवला.

‘भुकेल्याला अन्न देणे हीच सर्वात मोठी ईश्वरी सेवा आहे’ या विचाराचा महाराजांनी प्रसार केला. विदर्भासारख्या भागात, जिथे शेतकरी आत्महत्या आणि दुष्काळ हे नित्याचे विषय आहेत, तेथे वरोडी संस्थानाचे अन्नदान हे सामाजिक आधार देणारे ठरले आहे. उत्सवाच्या काळात येथे होणारे अन्नदान थक्क करणारे असते. एका दिवसात १५० क्विंटल गहू आणि १०० क्विंटल भाजीपाला वापरला जातो, तर सुमारे एक ते दीड लाख भाविक या महाप्रसादाचा लाभ घेतात. विशेष म्हणजे, या भव्य स्वयंपाकघरात काम करणारे सर्व ‘सेवेकरी’ विनामोबदला केवळ श्रद्धेपोटी राबत असतात. या अन्नदानामध्ये कोणत्याही जाती-धर्माचा किंवा श्रीमंत-गरिबाचा भेद केला जात नाही, ज्यामुळे हे संस्थान सामाजिक समतेचे एक उत्तम उदाहरण बनले आहे.

वर्ष २०२५ हे संस्थानाच्या इतिहासातील अत्यंत महत्त्वाचे वर्ष ठरले. २८ नोव्हेंबर २०२५ रोजी महाराजांचा ९० वा जन्मोत्सव अभूतपूर्व उत्साहात साजरा झाला. परंतु त्यानंतर अवघ्या काही दिवसांतच त्यांची प्रकृती खालावली. १३ डिसेंबर २०२५ रोजी शनिवारी रात्री ९:३० वाजता महाराजांनी आपला देह ठेवला आणि ते अनंतात विलीन झाले. त्यांच्या निधनाने लाखो भाविक व त्यांचे अनुयायी शोकसागरात बुडाले. परंतु त्यांनी दिलेली शिकवण, व्यसनमुक्तीचे कार्य आणि त्यांनी सुरू केलेला अन्नदानाचा महायज्ञ आजही येथे अखंडपणे सुरू आहे. आज एक महत्त्वपूर्ण संस्कार केंद्र बनलेले ‘परमहंस श्री तेजस्वी महाराज संस्थान’ भविष्यात राज्यातील एक अग्रगण्य तीर्थक्षेत्र म्हणून नावारूपास येईल, असा दृढ विश्वास भाविकांकडून व्यक्त होत आहे.
साखरखेर्डा-मेहकर मार्गाला लागूनच वरोडी येथे परमहंस तेजस्वी महाराज संस्थान आहे. मंदिरासमोर प्रशस्त फरसबंदी प्रांगण आहे. भव्य दुमजली दर्शन मंडप, प्रशस्त सभामंडप व गर्भगृह अशी या मंदिराची रचना आहे. प्रांगणातून पाच पायऱ्या चढून मंदिराच्या दर्शनमंडपात प्रवेश होतो. या दर्शनमंडपात डावीकडे दुसऱ्या मजल्यावर जाण्यासाठीचा जिना व उजवीकडे संस्थानचे कार्यालय आहे. येथून प्रशस्त सभामंडपात प्रवेश होतो. एकावेळी अडीच ते तीन हजार भाविक बसू शकतील, असा येथे मोठा सभामंडप आहे. या सभामंडपात विविध धार्मिक कार्यक्रमांसोबतच भागवत कथा व कीर्तनाचे कार्यक्रम होतात. सभामंडपातून गर्भगृहात प्रवेश होतो. प्रशस्त अशा गर्भगृहात जमिनीवर मध्यभागी महाराजांचे समाधी स्थान व त्यावर शिवपिंडी आहे. या स्थानाला स्टेनलेस स्टीलच्या जाळीने बंदिस्त केलेले आहे. त्यापुढे वज्रपिठावर असलेल्या संगमरवरी मखरात विठ्ठल-रुक्मिणीच्या मूर्ती आहेत. या मखराच्या वर गणपतीची मूर्ती आहे. या वज्रपिठाच्या शेजारी एका काचेच्या कपाटात महाराजांनी वापरलेल्या वस्तू भाविकांना पाहण्यासाठी ठेवलेल्या आहेत. या गर्भगृहातून तेजस्वी बाबा यांच्या निवास गादी दर्शनाकडे जाता येते. येथे त्यांचे निवासाचे स्थान होते. मुख्य मंदिराच्या गर्भगृहावर पाच स्तरीय उंच शिखर आहे. या शिखराच्या प्रत्येक थरात असलेल्या देवकोष्ठकांत विविध देवांच्या मूर्ती आहेत. शिखराच्या शीर्षभागी दोन आमलक व कळस आहेत.

दररोज या मंदिरात काकड आरतीपासून ते रात्रीच्या हरिजागरापर्यंत विविध पूजाविधी पार पडतात. टाळ-मृदंगाच्या गजरात येथे ‘जय जय रामकृष्ण हरी’चा गजर सुरू असतो. महाराजांचा जन्मोत्सव सोहळा हा येथील सर्वात मोठा उत्सव असतो. या दिवशी राज्याच्या कानाकोपऱ्यातून, विशेषतः मराठवाडा आणि विदर्भातून लाखो भाविक वरोडीत दाखल होतात. जन्मोत्सवाच्या निमित्ताने येथे विविध सामाजिक उपक्रमही राबवले जातात. या दिवशी वरोडी गावातील प्रत्येक घर हे अतिथीगृहात रूपांतरित होते. गावातील लोक येणाऱ्या भाविकांचे स्वागत आपल्या घरातील सदस्याप्रमाणे करतात.

उपयुक्त माहिती:

  • सिंदखेड राजा येथून ६० किमी अंतरावर
  • मेहकर येथून १६ किमी अंतरावर
  • सिंदखेड राजा व मेहकर येथून एसटीची सुविधा
  • खासगी वाहने मंदिराच्या वाहनतळापर्यंत येऊ शकतात
  • परिसरात निवासाची सुविधा नाही
  • संपर्क : श्री महाजन, मो. ९८८१८५२७०१
Back To Home

मंदिरे