गायत्री शक्तिपीठ

सेक्टर १, गांधीनगर, ता./जि. गांधीनगर

गांधीनगर शहराच्या सेक्टर १ मध्ये गायत्री शक्तिपीठ हे एक पवित्र मंदिर आहे. हे मंदिर ‘अखिल विश्व गायत्री परिवार’ या संस्थेद्वारे स्थापित करण्यात आले आहे. ही संस्था अध्यात्म, नैतिक मूल्ये आणि सामाजिक न्यायावर आधारित एक सुसंवादी समाज घडवण्यासाठी समर्पित आहे. हे शक्तिपीठ वेदमाता गायत्री यांना समर्पित आहे, ज्या ज्ञान आणि प्रबोधनाचे दैवी रूप आहेत. येथे जातीभेदाच्या भिंती जाणीवपूर्वक नष्ट केल्या जातात आणि साधकांना गायत्री मंत्राच्या जपाद्वारे आपली आंतरिक क्षमता जागृत करण्यास प्रोत्साहित केले जाते, ज्यामुळे त्यांना भारतीय संस्कृतीच्या समृद्ध वारशाची प्रेरणा मिळते. हे मंदिर अशा अनेक लोकांसाठी आध्यात्मिक ऊर्जा केंद्र बनले आहे, जे या पवित्र मंत्राद्वारे आंतरिक शांती आणि सकारात्मक ऊर्जेचा शोध घेतात.

या चळवळीचे प्रणेते पंडित श्रीराम शर्मा आचार्य हे गायत्रीचे कट्टर उपासक आणि अखिल विश्व गायत्री परिवाराचे संस्थापक होते. त्यांनी ‘वैज्ञानिक अध्यात्म’ या संकल्पनेचा पुरस्कार केला आणि आंतरिक परिवर्तनाद्वारे समाजाचा उत्कर्ष साधण्याचे ध्येय ठेवले. २० सप्टेंबर १९११ रोजी आग्राजवळील एका राजपुरोहित जमीनदार कुटुंबात जन्मलेल्या पंडितजींना वयाच्या १५ व्या वर्षी भारत रत्न पंडित मदन मोहन मालवीय यांच्या हस्ते गायत्री मंत्राची दीक्षा मिळाली होती. पंडित मदन मोहन मालवीय हे एक स्वातंत्र्यसैनिक आणि बनारस हिंदू विद्यापीठाचे सह-संस्थापक होते. पंडित श्रीराम शर्मा यांनी भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात सक्रिय सहभाग घेतला आणि पुढे अनेक पुस्तके लिहिली, जी आजही आध्यात्मिक साधकांना प्रेरणा देत आहेत. त्यांनी मथुरा येथे ‘गायत्री तपोभूमी’, घियामंडी येथे ‘अखंड ज्योती संस्थान’ आणि ‘ब्रह्म-वर्चस संशोधन संस्था’ स्थापन केली. गायत्री परिवाराचे आध्यात्मिक मुख्यालय हरिद्वार येथील ‘शांतिकुंज आश्रम’ आहे.

गांधीनगरमधील गायत्री शक्तिपीठ २८ वर्षांपूर्वी सेक्टर ६ मध्ये बांधले गेले. हे मंदिर पारंपरिक राजस्थानी शैलीत लाल वाळूच्या दगडापासून (रेड सँडस्टोन) बनवलेले असून ते एखाद्या राजवाड्यासारखे दिसते. दुसऱ्या मजल्याच्या दर्शनी भिंतीवर काचेचे बंदिस्त गर्भगृह आहेत; उजव्या बाजूला पंडित श्रीराम शर्मा आचार्य यांची उभी मूर्ती आहे आणि डाव्या बाजूला त्यांच्या आध्यात्मिक सहचारिणी भगवती देवी शर्मा यांची मूर्ती आहे. गच्चीवर कठडा आणि ‘मेघडंबरी’ नावाची दुहेरी घुमटे आहेत. गर्भगृहाच्या वर एक घुमटाकार शिखर आहे जे मंदिराची भव्यता वाढवते.

सीमा भिंतीमध्ये बसवलेल्या लोखंडी गेटमधून परिसरात प्रवेश केल्यावर, गायत्री परिवाराचे मोठे बोधचिन्ह स्वागत करते. या चिन्हात एका अर्धगोलाकार पृथ्वीवर उभी असलेली मानवी साखळी आणि वरच्या बाजूला मशाल धरलेला हात आहे, जो सामूहिक एकता आणि प्रबोधनाचे प्रतीक आहे. या बोधचिन्हाच्या मागे मुखमंडप आहे, जो एक उंच चौथरा आणि घुमटाकार शिखरासह मंदिराचे मुख्य प्रवेशद्वार म्हणून काम करतो. दोन्ही बाजूंना असलेल्या चौदा पायऱ्या मोठ्या आणि स्वागतार्ह सभामंडपाकडे नेतात. संगमरवरी फरशी असलेल्या या हॉलला तीन बाजूंनी रुंद दरवाजे आहेत. मुख्य प्रवेशद्वाराच्या डाव्या बाजूला पंडित श्रीराम शर्मा आचार्य आणि भगवती देवी शर्मा यांची चित्रे आहेत, तसेच संत कबीर, समर्थ रामदास स्वामी आणि रामकृष्ण परमहंस यांची मोठी चित्रे आणि पादुका आहेत. सभामंडपाच्या समोरच्या भागात उंच चौथऱ्यावर भगवान हनुमान आणि भगवान गणेश यांच्या मूर्ती आहेत, ज्यामुळे वातावरणात पवित्रता भरून राहते.

समोरच्या बाजूला गर्भगृह आहे. त्याच्या मध्यभागी, उंच संगमरवरी चौथऱ्यावर वेदमाता गायत्री यांची सुंदर कोरीव मूर्ती विराजमान आहे. त्या शांतपणे स्मितहास्य करत आहेत, दैवी वस्त्रांनी सुशोभित आहेत आणि त्यांच्या मस्तकावर सुवर्णमुकुट आहे. एका हातात त्या कमंडलू आणि दुसऱ्या हातात वेद धारण करतात – जे ज्ञान आणि पवित्र विद्येचे प्रतीक आहेत. त्यांच्या डाव्या बाजूला सिंहावर आरूढ असलेली अष्टभुजा देवी दुर्गा विविध शस्त्रे धारण करून बसली आहे, तर उजव्या बाजूला देवी सरस्वती मोरावर बसून वीणा वाजवत आहे. गायत्री देवीच्या मूर्तीच्या डाव्या आणि उजव्या बाजूला अनुक्रमे पंडित श्रीराम शर्मा आचार्य आणि भगवती देवी शर्मा यांची चित्रे आहेत. गर्भगृहात अखंड ज्योत आणि पुण्य कुंभ देखील आहे, जे दैवी ऊर्जेच्या सातत्याचे प्रतीक आहे.

मंदिराच्या अंगणाच्या डाव्या बाजूला, छताखाली एक यज्ञकुंड आहे. त्याच्या मागे एक छोटे मंदिर आहे, ज्यामध्ये गायत्री माता, पंडित श्रीराम शर्मा आचार्य आणि भगवती देवी शर्मा यांच्या मूर्ती आहेत. हा परिसर सहसा धार्मिक अग्नी अर्पण आणि ध्यानधारणेसाठी वापरला जातो.

मंदिरात एक ग्रंथालय देखील आहे, जिथे पंडित श्रीराम शर्मा आचार्य यांनी लिहिलेली विविध आध्यात्मिक पुस्तके उपलब्ध आहेत. पुस्तकांव्यतिरिक्त, भक्त पूजेचे साहित्य आणि इतर आध्यात्मिक वस्तू खरेदी करू शकतात. मंदिराच्या तळमजल्यावर एक मोठा हॉल आहे जिथे नियमितपणे धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. दररोज नित्यनेमाने पूजा आणि आरती केली जाते आणि वर्षभर विशेष कार्यक्रम आयोजित केले जातात, ज्यासाठी शहर आणि आसपासच्या भागातून अनेक भक्त येतात. मुख्य मंदिराच्या डाव्या बाजूला महाकालेश्वर महादेव मंदिर आहे, जिथे भाविक गायत्री शक्तिपीठाचे दर्शन घेतल्यानंतर भगवान शिवाचे दर्शन घेतात.

मुख्य वैशिष्ट्ये:

  • गांधीनगर रेल्वे स्टेशनपासून ६ किमी अंतरावर स्थित
  • गुजरातभरातील शहरांतून एसटी बसेस, ट्रेन आणि खाजगी वाहनांद्वारे सहज पोहोचता येते
  • खाजगी वाहनांसाठी स्वतंत्र पार्किंगची सोय उपलब्ध
  • जवळच राहण्याची आणि भोजनाची अनेक सोयी उपलब्ध
Back To Home