അകലമുഖി ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം

കഡോദര, പൽസാന താലൂക്ക്, സൂറത്ത് ജില്ല

കഡോദരയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അകാലമുഖി ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം, അപൂർവമായ അകാലമുഖി രൂപത്തിലുള്ള ഹനുമാൻ സ്വാമിയുടെ തനതും സ്വയംഭൂവുമായ വിഗ്രഹത്താൽ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു പുണ്യസ്ഥലമാണ്. ഹനുമാൻ സ്വാമിയുടെ ഈ രൂപം ദർശനം നടത്തുന്ന ഭക്തരുടെ സകല ആഗ്രഹങ്ങളും സാധിച്ചു കൊടുക്കുകയും അനുഗ്രഹങ്ങൾ ചൊരിയുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിരന്തരമായി ഭക്തജനത്തിരക്കുണ്ടാകാറുണ്ട്, വിശേഷിച്ച് ശ്രാവണ മാസത്തിലെ ശനിയാഴ്ചകളിൽ. അപ്പോൾ വലിയ ജനക്കൂട്ടം കാരണം അവിടുത്തെ അന്തരീക്ഷം ഒരു വർണ്ണാഭമായ ഉത്സവത്തിൻ്റേത് പോലെ സജീവമാകാറുണ്ട്. 'അകാലമുഖി ഹനുമാൻ' എന്ന പേര് 'അകാര മുഖി ഹനുമാൻ' (ഏകാദശമുഖി ഹനുമാൻ) എന്ന മറാഠി പേരിൽ നിന്ന് പരിണമിച്ചുണ്ടായതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കാലക്രമേണ, ഭാഷാപരമായ വ്യതിയാനങ്ങൾ ഇപ്പോഴത്തെ പേരിന് കാരണമായി. ഏകാമുഖി (ഒരു മുഖമുള്ള) ഹനുമാൻ, പഞ്ചമുഖി (അഞ്ച് മുഖങ്ങളുള്ള) ഹനുമാൻ എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഹനുമാന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചിട്ടുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഭാരതമെമ്പാടും കാണപ്പെടുന്നു. പഞ്ചമുഖി ഹനുമാൻ, ഹനുമാൻ, നരസിംഹം, ഗരുഡൻ, വരാഹൻ, ഹയഗ്രീവൻ എന്നീ അഞ്ച് മുഖങ്ങളോടുകൂടിയ ഹനുമാനെയാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. അകാലമുഖി അഥവാ ഏകാദശമുഖി ഹനുമാനിൽ ഹനുമാൻ, നരസിംഹം, ഗരുഡൻ, വരാഹൻ, ഹയഗ്രീവൻ, നാഗൻ, രുദ്രൻ, ശ്രീരാമൻ, അഗ്നി, ഗണേശൻ, ഭൈരവൻ എന്നിവർ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഒരു ഐതിഹ്യം ഹനുമാന്റെ ഏകാദശമുഖ രൂപത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു. ഈ കഥയനുസരിച്ച്, കലാകർ എന്ന ഒരു അസുരൻ ഘോര തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവിനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു. അയാൾ അമരത്വം ആവശ്യപ്പെട്ടു, എന്നാൽ ബ്രഹ്മാവ് അത് നിരസിച്ചു. പകരം, കലാകരുടെ ജന്മദിനത്തിൽ ജനിച്ച, ഏകാദശമുഖമുള്ള ഒരാൾക്ക് മാത്രമേ അവനെ വധിക്കാൻ കഴിയൂ എന്ന് വരം നൽകി. ഈ വരബലത്താൽ കലാകർ ദേവന്മാരെ പീഡിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. ദേവന്മാർ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ സഹായം തേടി. വിഷ്ണു അവരോട് ശ്രീരാമനെ സമീപിക്കാൻ അരുളിചെയ്തു. ഹനുമാന് മാത്രമേ ആ അസുരനെ തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയൂ എന്ന് ശ്രീരാമൻ അരുളിചെയ്തു. ശ്രീരാമന്റെ നിർദ്ദേശമനുസരിച്ച്, ഹനുമാൻ ഏകാദശമുഖ രൂപം ധരിച്ച്, ചൈത്രപൂർണ്ണിമ (ചൈത്രമാസത്തിലെ പൗർണ്ണമി ദിനം) ദിനത്തിൽ വരുന്ന തന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ കലാകരെ നിഗ്രഹിച്ചു. ഹനുമാന്റെ ഈ രൂപം ഏകാദശ രൂപം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തിന് പിന്നിൽ ഒരു സന്യാസിയുടെ കഥയുണ്ട്. പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, കദോദര ദേശത്തെ കഷ്ടപ്പാടുകൾക്ക് ശമനം വരുത്താനായി അദ്ദേഹം അകാലമുഖി ഹനുമാൻ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ചരിത്രം വ്യക്തമല്ലെങ്കിലും, ഇത് ഒരു പുരാതന ക്ഷേത്രമായി കരുതപ്പെടുന്നു. കാലക്രമേണ നടന്ന നവീകരണങ്ങളിലൂടെ, ഇത് പരമ്പരാഗതവും ആധുനികവുമായ വാസ്തുശൈലികളുടെ മനോഹരമായ ഒരു സങ്കലനമായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു. ക്ഷേത്രം ഉയരമുള്ള അതിർത്തി മതിലുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട വിശാലമായ ഒരു സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ചുവന്ന കല്ലിൽ നിർമ്മിച്ച പ്രധാന പ്രവേശന കവാടത്തിൽ അതിസൂക്ഷ്മമായി കൊത്തിയെടുത്ത രൂപകൽപ്പനകൾ കാണാം. പൂജാദ്രവ്യങ്ങളും ഭക്തിസാമഗ്രികളും വിൽക്കുന്ന കടകൾ പ്രവേശന കവാടത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമുണ്ട്. ഗംഭീരമായ കവാടത്തിന്റെ മുകളിൽ കൊത്തുപണികളുള്ള ഒരു ഗോപുരവും ഉയരമുള്ള ഒരു കളസവും ഉണ്ട്. പ്രധാന കവാടത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമായി ചെറിയ പ്രവേശന കവാടങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ, ദർശനത്തിനായുള്ള മേൽക്കൂരയുള്ള ഒരു പാത വലതുവശത്തായി കാണാം. മുറ്റത്ത്, വിശാലമായ ഒരു വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ജലധാരയുണ്ട്, അതിന് ഇരുവശങ്ങളിലുമായി ഭക്തർക്ക് ഇരിക്കാനുള്ള സൗകര്യങ്ങളോടുകൂടിയ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള മണ്ഡപങ്ങളുമുണ്ട്. പ്രധാന ക്ഷേത്രം ഉയർത്തിയ അധിഷ്ഠാനത്തിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു, കൂടാതെ ഒരു മുഖമണ്ഡപം (പ്രവേശന മണ്ഡപം), ഒരു സഭാമണ്ഡപം (സമ്മേളന മണ്ഡപം), ഒരു ഗർഭഗൃഹം (ശ്രീകോവിൽ), രണ്ട് ഉപദേവാലയങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന് നാല് ശിഖരങ്ങളുണ്ട്: രണ്ട് ഉപദേവാലയങ്ങൾക്ക് മുകളിലും, ഒന്ന് സഭാമണ്ഡപത്തിന് മുകളിലും, ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയത് പ്രധാന ശ്രീകോവിലിന് മുകളിലുമായി. പ്രധാന ശിഖരം നാഗര ശൈലിയിലുള്ള വാസ്തുവിദ്യയുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്, എല്ലാ വശങ്ങളിലും അലങ്കരിച്ച ജനൽ പോലുള്ള രൂപകൽപ്പനകൾ (ഗവാക്ഷ) ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. വിശാലമായ സഭാമണ്ഡപത്തിന് മുകളിൽ, വിവിധ ദേവീദേവന്മാരുടെ ചിത്രീകരണങ്ങളാൽ അലംകൃതമായ അഷ്ടകോണാകൃതിയിലുള്ള ഒരു താഴികക്കുടം മകുടം ചൂടിയിരിക്കുന്നു. പ്രധാന ശ്രീകോവിലിന്റെ മധ്യത്തിൽ, ഭൂനിരപ്പിന് താഴെയുള്ള വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഒരു അറയിൽ, തനതായ സ്വയംഭൂവായ ഹനുമാൻ ശിലാവിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു. വിഗ്രഹം സുവർണ്ണ വർണ്ണത്തിൽ ചായം പൂശിയിരിക്കുന്നു, ഒരു മുഖം സ്വർണ്ണ കിരീടത്താൽ അലംകൃതമാണ്. ശ്രീകോവിലിന്റെ ഭിത്തികളിൽ, ഉയർത്തിയ ഒരു പീഠത്തിൽ ശ്രീരാമൻ, ലക്ഷ്മണൻ, സീത എന്നിവരുടെ മാർബിൾ വിഗ്രഹങ്ങൾ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു. രണ്ട് ഉപദേവതാ ശ്രീകോവിലുകളിൽ, വലത് ശ്രീകോവിലിൽ ശിവൻ, പാർവതി, ഗണപതി എന്നിവരുടെ വിഗ്രഹങ്ങളും, ഇടത് ശ്രീകോവിലിൽ രാധാകൃഷ്ണന്മാരുടെ മനോഹരമായ മാർബിൾ വിഗ്രഹങ്ങളും പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു. ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിൽ പവിത്രമായ ഒരു യജ്ഞകുണ്ഡം ഉൾപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ പതിവായി ഹോമങ്ങളും പൂജകളും നടത്തപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിൽ ഓം ആകൃതിയിലുള്ള ഒരു ലോഹ ദീപസ്തംഭം നിലകൊള്ളുന്നു, ഇവിടെ ഭക്തർ വിശ്വാസ പ്രകടനമായി വിളക്കുകൾ തെളിയിക്കുന്നു. ഹനുമാൻ ജയന്തി, രാമനവമി, മഹാശിവരാത്രി എന്നീ വിശേഷ ദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യേക മതപരമായ പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ചൊവ്വാഴ്ചകളിലും ശനിയാഴ്ചകളിലും പ്രത്യേക ആരതികളും ഭജനകളും നടത്തപ്പെടുന്നു. ശ്രാവണ ശനിയാഴ്ചകളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭക്തജനത്തിരക്ക് വർദ്ധിക്കുന്നു.

പ്രധാന സവിശേഷതകൾ

• ക്ഷേത്രം പാൽസാനയിൽ നിന്ന് 11 കിലോമീറ്ററും സൂററ്റിൽ നിന്ന് 16 കിലോമീറ്ററും അകലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
• പൊതുഗതാഗത മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയും (സർക്കാർ ബസുകൾ) സ്വകാര്യ വാഹനങ്ങളിലൂടെയും ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാവുന്നതാണ്.
• ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് മതിയായ പാർക്കിംഗ് സൗകര്യം ലഭ്യമാണ്.
• താമസ സൗകര്യങ്ങളും ലഘുഭക്ഷണവും കൂടാതെ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.
• ബന്ധപ്പെടുക: സോമാഭായ് പട്ടേൽ, ക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റ് അധ്യക്ഷൻ, ഫോൺ നമ്പർ - +91 75000 32740.