मराठवाडा आणि विदर्भ या दोन्ही प्रदेशांतील लाखो भाविकांचे श्रद्धास्थान असलेले त्रिधारा क्षेत्र हे परभणी तालुक्यात असलेल्या असोला या गावात वसलेले आहे. या क्षेत्राला ओंकारेश्वर देवस्थान म्हणूनही ओळखले जाते. येथे इडा आणि पिंगळा या दोन नद्यांचा प्रत्यक्ष संगम झाला आहे, तर सुषुम्ना ही तिसरी नदी गुप्त रूपाने येथून प्रवाहित होते, अशी धार्मिक धारणा आहे. तीन नद्यांच्या या एकत्र येण्यामुळेच या पवित्र स्थानाला त्रिधारा क्षेत्र हे नाव पडले आहे. हे तीर्थक्षेत्र एक जागृत देवस्थान म्हणून प्रसिद्ध आहे. येथील त्रिवेणी संगमावर स्नान केल्यास अनेक शारीरिक व्याधी व रोग बरे होतात, अशी भाविकांची गाढ श्रद्धा आहे. इतकेच नव्हे, तर कुपोषित बालकांना या संगमाच्या पाण्यात स्नान घातल्यास त्यांचा कुपोषितपणा दूर होतो, असेही येथे मानले जाते. या पवित्र क्षेत्रामध्ये ओंकारेश्वर मंदिर आणि महादेव मंदिर ही दोन मुख्य शिवालये आहेत. याशिवाय येथे दत्तात्रय, गणेश, रेणुकादेवी, शनिदेव आणि विठ्ठल-रखुमाई आदी देवदेवतांचेही दर्शन होते. येथील मंदिरे शंभर वर्षांहूनही अधिक प्राचीन आहेत. या क्षेत्राच्या स्थापनेचा आणि विकासाचा इतिहास अतिशय वैशिष्ट्यपूर्ण आहे. सुमारे शंभर वर्षांपूर्वी असोला येथे एक प्राचीन भग्न शिवलिंग आढळले होते. त्याच सुमारास या भागात श्री महाराज नावाच्या एका सिद्ध महापुरुषाचे आगमन झाले. 
त्यांनी शके १८८७ मधील फाल्गुन शुद्ध द्वादशीला येथील ओंकारेश्वर मंदिरामध्ये पिंडीची रीतसर प्रतिष्ठापना केली. यानंतर त्यांनी याच वर्षी म्हणजे शके १८८७ मध्ये वैशाख शुद्ध षष्ठीला येथील हनुमान मंदिरातील मूर्तीची प्राणप्रतिष्ठा केली. या सोहळ्याच्या वेळी अनंत महाराज टाकळीकर हे देखील उपस्थित होते. यानंतर शके १८८९ मध्ये भाद्रपद शुद्ध नवमीला, म्हणजेच मंगळवारी, नदीच्या पलीकडच्या काठावर असलेल्या दुर्गा भगवतीच्या मंदिरातील देवीच्या मूर्तीची प्राणप्रतिष्ठा करण्यात आली. पुढे इसवी सन १९६२ ते १९६५ च्या कालखंडात येथे ओंकारेश्वर महाराज नावाच्या दुसऱ्या एका महापुरुषांचे आगमन झाले. त्या वेळी या संपूर्ण परिसरात मोठ्या प्रमाणावर झाडी होती. ओंकारेश्वर महाराजांनी स्थानिक ग्रामस्थांना सोबत घेऊन या परिसराचा कायापालट केला. त्यांनी येथील जुन्या मंदिरांचा, धर्मशाळेचा आणि विहिरींचा जीर्णोद्धार करून या क्षेत्राचा पद्धतशीर विकास केला. सन १९९० मध्ये ओंकारेश्वर महाराजांचे देहावसान झाले. या क्षेत्राचा विकास करणाऱ्या या ओंकारेश्वर महाराजांचे एक सुंदर मंदिरही या परिसरात उभारण्यात आले आहे. हा संपूर्ण परिसर निसर्गरम्य झाडींनी नटलेला आहे. मंदिराच्या मुख्य प्रवेशद्वाराच्या परिसरात पूजासाहित्य आणि प्रसादाची विक्री करणारी अनेक लहान-मोठी दुकाने आहेत. 
क्षेत्राचे मुख्य प्रवेशद्वार अत्यंत आकर्षक अशा कोरीव कामाचे आहे आणि त्याच्या वरच्या भागात मध्यभागी श्रीकृष्णाची मूर्ती तसेच दोन्ही बाजूंना गोमातांची सुंदर शिल्पे कोरलेली आहेत. या प्रवेशद्वारातून आत आल्यावर त्रिधारा क्षेत्राचा विस्तीर्ण आणि प्रशस्त परिसर नजरेत पडतो. हा परिसर वड, पिंपळ, औदुंबर आणि चिंच अशा प्राचीन वृक्षांनी बहरलेला आहे. येथील नद्यांच्या पात्रांमध्ये भाविकांना स्नानासाठी विशेष कुंडे तयार करण्यात आली आहेत. या कुंडांच्या सभोवताली घाटांचे सुंदर बांधकाम केलेले आहे. या विस्तीर्ण परिसरात प्रवेश केल्यावर सर्वप्रथम ओंकारेश्वर महाराजांच्या गादीस्थानाचे दर्शन होते. येथे ओंकारेश्वर महाराजांची पंचधातुमध्ये घडवलेली एक अत्यंत सुंदर मूर्ती आहे. या परिसरातच पांढऱ्या संगमरवरी पाषाणांत बांधलेले ओंकारेश्वर महाराजांचे मंदिर आहे. अर्धखुला सभामंडप आणि अंतर्गत गर्भगृह अशी या मंदिराची साधी रचना आहे. गर्भगृहाच्या आत ओंकारेश्वर महाराजांची संगमरवरी पाषाणातील मूर्ती विराजमान आहे. या मंदिराच्या परिसरातच मुख्य ओंकारेश्वर शिवमंदिर उभे आहे. या मंदिराची रचना देखील सभामंडप आणि गर्भगृह अशीच आहे. गर्भगृहात पवित्र शिवलिंगाचे दर्शन होते. येथून पुढे आल्यावर मारुतीचे मंदिर लागते.
तेथून काही पावले पुढे चालत गेल्यावर विठ्ठल-रखुमाईचे मंदिर उभारलेले आहे. नदीच्या पलीकडच्या भागात जाण्यासाठी एक पूल बांधण्यात आला आहे. हा पूल ओलांडून पलीकडे गेल्यावर दत्तमंदिर नजरेत पडते. या दत्त मंदिराच्या बांधकामावर काही प्रमाणात दाक्षिणात्य मंदिर स्थापत्यशैलीचा प्रभाव स्पष्टपणे दिसून येतो. येथील दत्तात्रयांचे मूळ स्थान एका प्राचीन औदुंबराच्या वृक्षाखाली आहे. या औदुंबर वृक्षाला सध्या तीन मोठ्या शाखा फुटलेल्या दिसतात. या वृक्षाच्या खाली दत्तात्रयांच्या मूर्तीभोवती एक छोटा देव्हारा तयार करण्यात आला आहे. आता या संपूर्ण वृक्षाभोवती एक मंदिर उभारण्यात आले आहे. अर्धखुला सभामंडप आणि मध्यभागी गर्भगृह असे या देवालयाचे स्वरूप आहे. सभामंडपातील स्तंभांवर सुंदर कलाकुसर आणि कोरीव काम केलेले आहे. या मंदिराच्या गर्भगृहात आणि सभामंडपामध्ये भाविकांनी अर्पण केलेले वेगवेगळ्या आकाराचे अनेक लाकडी पाळणे टांगलेले दिसतात. मराठवाडा आणि विदर्भातील अनेक अपत्यहीन दांपत्ये येथे अपत्यप्राप्तीसाठी नवस बोलतात. नवस पूर्ण झाल्यावर ते येथे येऊन कृतज्ञता म्हणून हे लाकडी पाळणे टांगतात. मंदिराच्या प्रवेशाजवळ आणि मंदिरासमोर काही अंतरावर अशा दोन ठिकाणी नंदीच्या पाषाणमूर्ती बसवलेल्या आहेत. त्या समोर एक छोटे कुंड बांधलेले आहे. या कुंडाच्या जवळ खुल्या जागेमध्ये एक शिवलिंग स्थापित केलेले आहे.
येथून काही अंतरावर रेणुकादेवीचे मंदिर स्थित आहे. सभामंडप आणि गर्भगृह अशा रचनेच्या या मंदिराच्या सभामंडपात देखणे कोरीव काम केलेले स्तंभ आहेत. मंदिराच्या प्रवेशद्वाराला आकर्षक सोनेरी रंग दिलेला आहे आणि त्यावर सुंदर नक्षीकाम केलेले आहे. गर्भगृहात एका देखण्या मखरामध्ये देवीची मूर्ती प्रतिष्ठित आहे. या मंदिराच्या जवळच महादेवाचे आणखी एक मंदिर आहे. या मंदिराचे स्वरूप देखील सभामंडप आणि गर्भगृह असेच आहे. याच्या सभामंडपातही कोरीव कलाकुसर केलेले स्तंभ पाहायला मिळतात. या महादेव मंदिराच्या गर्भगृहाच्या डाव्या बाजूच्या भिंतीतील एका देवकोष्टकात रेणुकामाता, तर उजव्या बाजूच्या भिंतीतील देवकोष्टकात गणेशाची मूर्ती बसवलेली आहे. गर्भगृहाच्या मध्यभागच्या मोठ्या शाळुंकेमध्ये शिवलिंगाचे दर्शन होते. या परिसरात विठ्ठल-रखुमाई आणि गणेशाची स्वतंत्र मंदिरे देखील आहेत. येथील शनिदेवाच्या मंदिराच्या प्रवेशद्वाराजवळ एक लंबगोलाकार आकाराचे मोठे शिवलिंग स्थापित केलेले आहे. मंदिराच्या मुख्य गर्भगृहात शनिदेवाची पाषाणमूर्ती आहे. या मूर्तीच्या खालच्या भागातून गुप्त असलेल्या नदीचा उगम होतो, असे येथे सांगण्यात येते. या मंदिराच्या परिसरात शनिदेवाची एक शिळा देखील आहे.
दूरवरून त्रिधारा क्षेत्राच्या दर्शनासाठी येणाऱ्या भाविकांच्या निवासासाठी मंदिर परिसरात एक भक्तनिवास उभारण्यात आले आहे. तसेच येथे एक सुसज्ज स्वयंपाकघर देखील कार्यरत आहे. या क्षेत्रात वर्षभर भजन, कीर्तन आणि विविध धार्मिक व सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. या सर्व मोठ्या सोहळ्यांसाठी परिसरात एक सभागृह बांधण्यात आले आहे. परभणी जिल्ह्यातील अनेक भजनी मंडळी, कीर्तनकार, गायक आणि वादक येथे येऊन आपली सेवा सादर करतात. या क्षेत्राच्या परिसरात एक गोशाळा देखील चालवली जाते. येथील ओंकारेश्वर महाराजांच्या मंदिरात रोज सकाळी ४ वाजता ब्रह्ममुहूर्तावर पंचामृताने महाअभिषेक केला जातो. त्यानंतर पहाटे ५ वाजता आरती झाल्यानंतर देवाला दुधाचा नैवेद्य दाखवला जातो. दुपारी १२ वाजता माध्यान्ह आरती संपन्न झाल्यावर देवाला नैवेद्य अर्पण केला जातो. सायंकाळी ५ वाजता भाविक एकत्र येऊन हरिपाठाचे वाचन करतात. त्यानंतर सायंकाळी ७ वाजता हनुमान चालिसाचे पठण करून रात्रीची आरती केली जाते.
दर महिन्याला येणाऱ्या अमावस्येच्या दिवशी त्रिधारा क्षेत्रात हजारो भाविक त्रिवेणी संगमावर पवित्र स्नानासाठी आणि देवदर्शनासाठी येतात. 
त्यामुळे दर अमावस्येला या परिसराला एका मोठ्या जत्रेचे स्वरूप प्राप्त होते. या दिवशी अनेक भाविक देवी-देवतांना श्रद्धेने कांदा-भाकरीचा नैवेद्य अर्पण करतात. दुपारी येथील मुख्य सभागृहात हरिकीर्तन आणि भजनाचे कार्यक्रम रंगतात. जिल्ह्यातील अनेक नामवंत भजनी मंडळी येथे आपली कला सादर करतात. त्यानंतर मंदिराच्या प्रांगणात पंगती मांडून सर्व भाविकांना महाप्रसादाचे वितरण केले जाते. विशेषतः शनी अमावस्या आणि सोमवती अमावस्येला येथे येणाऱ्या भाविकांची संख्या खूप मोठी असते. महाशिवरात्रीच्या पावन पर्वावर ओंकारेश्वर आणि महादेवाच्या मंदिरांमध्ये दर्शनासाठी भाविकांची मोठी रिघ लागलेली असते.
या क्षेत्रावर गुढीपाडवा, नृसिंह जयंती, गोकुळाष्टमी, गुरुपौर्णिमा आणि दत्तजयंती हे सण-उत्सव देखील मोठ्या प्रमाणावर साजरे केले जातात. संपूर्ण श्रावण महिन्यात येथे शिवभक्तांची मोठी मांदियाळी पाहायला मिळते.
दसऱ्याच्या दिवशी परिसरातील पंचक्रोशीतील अनेक शेतकरी आपल्या शेतातील नवीन धान्याचा काही भाग येथील देव-देवतांना अर्पण करतात. हा नैवेद्य अर्पण केल्यानंतरच ते आपल्या शेतातील धान्य विक्रीसाठी बाजारात नेतात, अशी येथे जुनी प्रथा आहे.
मार्गशीर्ष महिन्यात संपूर्ण महिनाभर येथे यात्रा भरते. ही यात्रा देवाची यात्रा म्हणून सर्वत्र साजरी केली जाते. या संपूर्ण महिन्यात देवावर अखंड अभिषेक केले जातात.
तसेच या काळात दररोज भजन, कीर्तनाचे सत्र सुरू असते आणि रोज भाविकांना महाप्रसादाचे वाटप केले जाते. पूर्वीच्या काळी येथील मोठ्या उत्सवांच्या वेळी असोला आणि त्या सभोवतालच्या पंचक्रोशीतील वाडी, सांबा, मरुंबा, नांदगाव अशा वेगवेगळ्या गावांमध्ये दवंडी पिटवून उत्सवाची घोषणा केली जात असे.
प्रत्येक कुटुंबाने उत्सवासाठी आपापल्या घरातून रोठ म्हणजेच पोळ्या तयार करून आणाव्यात, असे आवाहन या दवंडीद्वारे केले जाई. या आवाहनाला प्रतिसाद देऊन अनेक भाविक घरातून पोळ्या करून आणत असत.
त्यानंतर त्रिधारेच्या पवित्र काठावरच भात, वरण आणि शिरा असे अन्नपदार्थ शिजवून यात्रेकरूंसाठी मोठ्या प्रमाणावर अन्नदान केले जात असे. दररोज सकाळी सहा वाजल्यापासून रात्री नऊ वाजेपर्यंत भाविकांना येथे दर्शन घेता येते.
