देशात श्रीरामाची अनेक मंदिरे आहेत. तशीच श्रीरामाने आपले आराध्य दैवत असलेल्या महादेवाची अनेक मंदिरे स्थापन केली आहेत. यापैकी अनेक मंदिरे धाराशिव जिल्ह्यात आहेत. यातील काही मंदिरांत किंवा मंदिरांच्या परीसरात गोड्या पाण्याचे स्रोत (रामकुंड) आहेत. देवाने देवाची निर्माण केलेली मंदिरे म्हणून या मंदिरांना विशेष महत्त्व आहे. यापैकीच एक प्राचीन व प्रसिद्ध मंदिर नळदुर्ग किल्ल्याजवळ असलेल्या रामतीर्थ येथे आहे.. महादेव, श्रीराम व हनुमान अशी तीन मंदिरे येथे एकाच प्रांगणात आहेत.
या मंदिरांबाबत अख्यायिका अशी की श्रीराम व लक्ष्मण सीतेच्या शोधात लंकेकडे जात असताना येथे त्यांनी एका रात्रीचा मुक्काम केला होता. प्रातः पूजेसाठी श्रीरामाने शिवपिंडीची स्थापना केली. याशिवाय लंका मोहीम यशस्वी करून परतत असताना श्रीरामाने आपले विमान या मंदिराजवळील टेकडीवर उतरवले होते. त्यावेळी सीतेने आपल्याला अंघोळीसाठी पाणी हवे, असे सांगितल्याने श्रीरामाने जमिनीत बाण मारून पाण्याचे कुंड निर्माण केले. मग श्रीरामाने सीता, लक्ष्मण व मारूती सहित येथील शिवपिंडीवर बेल वाहून महादेवाचे दर्शन घेतले होते.
हे देवस्थान हजारो वर्षांपूर्वीचे असल्याचे सांगितले जात असले तरी अभ्यासकांच्या मते येथील हेमाडपंती स्थापत्यशैलीतील बांधकाम पाचशे ते सहाशे वर्षांपूर्वीचे आहे. नळदुर्ग किल्ल्यापासून सुमारे तीन किलोमीटर अंतरावर हे तीर्थस्थान आहे. मंदिराभोवती आवारभिंत आहे. या भिंतीत असलेल्या स्वागतकमानीतून मंदिराच्या प्रांगणात प्रवेश होतो. याच प्रांगणात वाहनतळाची सुविधा आहे. वाहनतळापासून मंदिराकडे जाताना दुसरी आवारभिंत आहे. त्यातील प्रवेशद्वारातून अरुंद पायवाटेवरून मंदिराकडे येता येते. या पायवाटेच्या दोन्ही बाजूला लहान लहान उद्याने विकसित केलेली आहेत. मंदिरासमोरील पेव्हर ब्लॉक आच्छादित प्रांगणात चौथऱ्यावर नंदीची काळ्या पाषाणातील मूर्ती आहे. उजव्या बाजूला मंदिराचे महंत रघुवीर महाराज यांचे समाधी मंदिर आहे.
येथून पुढे डाव्या बाजूला मारूती मंदिर व उजव्या बाजूला राम मंदिर आहे. त्या दोहोंच्यामधून महादेव मंदिरापर्यंत वाट जाते. सभामंडप, अंतराळ व गर्भगृह अशी येथील राम मंदिराची संरचना आहे. सभामंडपाच्या समोरील बाजूस चार स्तंभांवर तीन कमानी आहेत. येथे नगाराही आहे. आरतीच्या वेळी हा नगारा वाजवण्याची प्रथा आहे. सभामंडपात अंतराळाच्या दर्शनी भिंतीवर डावीकडील देवकोष्टकांत गणपती, श्रीकृष्ण व विष्णू-लक्ष्मीच्या मूर्ती आहेत. उजवीकडे श्रीरामाच्या संगमरवरी पादुका व त्याशेजारी महंतांच्या तसबिरी आहेत. अंतराळात दोन्ही बाजूला कक्षासने आहेत.
गर्भगृहात वज्रपिठावर श्रीराम, लक्ष्मण व सीता यांच्या संगमरवरी मूर्ती आहेत. मूर्तींवर विविध वस्त्रे, अलंकार व मस्तकी मुकूट आहेत. वज्रपिठाच्या डावीकडे श्रीराम, लक्ष्मण आणि सीता यांच्या उत्सवमूर्ती आहेत. गर्भगृहात वज्रपिठाच्या दोन्ही बाजूला मागील भिंतीला चौऱ्या टांगलेल्या आहेत. सभामंडप व गर्भगृहाच्या भिंतीत दीपकोष्टके आहेत. मंदिराला बाहेरील बाजूने प्रदक्षिणा मार्ग आहे. मंदिराच्या छतावर चहूबाजूने सुरक्षा कठडा आहे. गर्भगृहाच्या छतावर घुमटाकार नक्षीदार शिखर व त्यावरील आमलकावर कळस आहे. राममंदिरासमोर मारूती मंदिर आहे.
दगडी बांधकाम असलेल्या मंदिराच्या द्वारशाखा लाकडी आहेत. प्रवेशद्वाराच्या दोन्ही बाजूला दीपकोष्टके आहेत. मंदिरात वज्रपिठावर मारूतीची शेंदूर चर्चित मूर्ती आहे. डोक्यावर चांदीचा मुकुट असलेल्या या मूर्तीच्या एका हातात गदा व दुसऱ्या हाताने पर्वत उचललेला आहे. मूर्तीची मागील भिंत रामनामांनी सजवलेली आहे. वितान घुमटाकार व नक्षीदार आहे. मंदिराच्या छतावर घुमटाकार नक्षीदार शिखरावर आमलक व कळस आहे.
मारूती मंदिराच्या उजवीकडे महादेव मंदिर आहे. त्रिकोणी कमान असलेल्या प्रवेशद्वाराच्या दोन्ही बाजूला पहारेकऱ्यांची आसने आहेत. मंदिरात जमिनीवर मध्यभागी शेंदूरचर्चित स्वयंभू चौकोनी शिळा आहे. या शिळेभोवती स्टेनलेस स्टीलच्या नळ्यांनी सुरक्षा कठडा तयार केलेला आहे. शिळेवर मध्यभागी कमळांची नक्षी व त्यावर शुभ्र संगमरवरी शिवपिंडी आहे. शिवपिंडीवर छत्र धरलेला पितळी नाग व जलधारा धरलेले तांब्याचे अभिषेकपात्र आहे. मंदिराच्या बाहेरील बाजूने प्रदक्षिणा मार्ग आहे. मंदिराच्या छतावर घुमटाकार नक्षीदार शिखर, त्यावर आमलक व कळस आहे.
प्रांगणापासून काही मीटर अंतरावर, आवारभिंतीच्या बाहेर गोड्या पाण्याचे कुंड आहे. या कुंडास रामतीर्थ असे म्हणतात. असे सांगितले जाते की श्रीरामाने जमिनीत बाण मारून ते निर्माण केलेले आहे. येथून जवळच सीतेचे न्हाणीघर आहे. लंकेतून परत येताना सीतेने येथे स्नान केले होते, असे सांगितले जाते. मंदिरापासून काही अंतरावर बोरी नदीचे पात्र आहे. येथून जवळच असलेला रामतीर्थ धबधबा पर्यटकांचे आकर्षण आहे.
या मंदिरांत चैत्र पाडवा, रामनवमी, हनुमान जयंती, महाशिवरात्री व श्रावण मास हे मुख्य वार्षिक उत्सव भक्तिभावाने साजरे केले जातात. यावेळी मंदिरात भजन, कीर्तन, प्रवचन व महाप्रसाद आदी कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. सर्व उत्सवांच्या वेळी मंदिरात हजारो भाविक दर्शनासाठी व नवस फेडण्यासाठी येतात. दर सोमवार, मंगळवार, शनिवार, रविवार व अमावस्येला येथे भाविकांची गर्दी असते. दररोज सकाळी सहा वाजल्यापासून सायंकाळी सात वाजेपर्यंत भाविकांना या मंदिरात दर्शन घेता येते.