மௌனி மகாராஜ் மடம்-கோயில்

பட்গাঁও, தாலுகா புதர்கட், மாவட்டம் கோலாப்பூர்

புதர்கட் தாலுகாவின் கடைசி முக்கிய கிராமமான பட்গাঁও, “தேனீக்களின் கிராமம்” என்று பிரபலமாக அறியப்படுகிறது. பசுமையான காடுகளால் சூழப்பட்ட இந்த கிராமம், ஆண்டுதோறும் ௮ முதல் ௧௦ டன்கள் தூய தேனை உற்பத்தி செய்கிறது. சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜாவின் ஆன்மீக வழிகாட்டியான மௌனி மகாராஜாவின் மடம் மற்றும் சமாதி கோயில் இங்கு அமைந்திருப்பது இந்த கிராமத்தின் மற்றொரு அடையாளமாகும். சுமார் ௩௦௦ ஆண்டுகள் பழமையான இந்த மடம், மராத்திய கட்டிடக்கலை பாணிக்கு ஒரு சிறந்த எடுத்துக்காட்டாகும். இந்த கட்டிடத்தில் கண்கவர் வர்ணப்பூச்சுகள் இல்லையென்றாலும், அதன் ஆன்மீக மற்றும் வரலாற்று முக்கியத்துவம் ஏராளமான பக்தர்களையும் வரலாற்று ஆர்வலர்களையும் ஈர்க்கிறது.

சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜாவின் ஹிந்தவி ஸ்வராஜ்யம், மத சகிப்புத்தன்மை மற்றும் தாராள சிந்தனையின் கொள்கைகளின் அடிப்படையில் கட்டமைக்கப்பட்டது. மத சகிப்புத்தன்மையே சிவ்ராயின் ராஜ்யத்தின் தார்மீக அடித்தளமாக இருந்தது. இதனால்தான் அவர் சமர்த்த ராமதாஸ் சுவாமி, மோரியா கோசவி, சிந்தாமணி தேவ், சித்தேஸ்வர்பட் பிரம்மே, கோபால்பட், புலேவின் ஸ்ரீதர்பட் பாபட், மற்றும் கொங்கணின் கெல்ஷியைச் சேர்ந்த பாபா யாகூத் போன்ற புனிதர்களையும் உன்னதமான ஆன்மாக்களையும் உயர்வாகக் கருதினார். இந்த பட்டியலில் உள்ள பெயர்களில் ஒன்று மௌனி மகாராஜாவினுடையது. சிவாஜி மகாராஜா தனது ராஜ்யத்தில் உள்ள அனைத்து புனிதர்களையும் உன்னதமான ஆன்மாக்களையும் தனது குருக்களாகக் கருதினார். அதன்படி, அவரும் மௌனி மகாராஜாவை தனது குருவாகவே கருதினார். அவரது ஆரம்பகால வாழ்க்கை அறியப்படவில்லை, மேலும் அவர் நாத பந்தின் அவதூத் உட்பிரிவைச் சேர்ந்தவராகவோ அல்லது கோசவிகளின் கிரி பிரிவைச் சேர்ந்தவராகவோ இருக்கலாம் என்று அறிஞர்கள் கருதுகின்றனர். கோலாப்பூர் மாவட்டத்தின் அஜாரா தாலுகாவில் உள்ள உத்தூர் அவரது சொந்த கிராமமாகும். அங்கிருந்து, அவர் ரங்கனா கோட்டைக்கு அருகில் உள்ள பட்গাঁওவிற்குச் சென்று அங்கு வசித்தார்.

‘மராத்தி விஸ்வகோஷ்’ குறிப்புகளின்படி, மௌனி மகாராஜ் கதைகள் மற்றும் கீர்த்தனைகள் மூலம் உபதேசம் செய்து வந்தார். அவர் துக்காராம் மகாராஜைப் போலவே வேதங்களின் ஞானத்தை வெளிப்படுத்தியதால், அக்கால மத மரபுவாதிகளால் துன்புறுத்தப்பட்டார். இந்தத் துன்புறுத்தலால் சோர்வடைந்த அவர், மௌன விரதத்தை மேற்கொண்டார், இது அவருக்கு “மௌனி புவா” என்ற பெயரைப் பெற்றுத் தந்தது. சிவ வரலாற்றின் ஆதாரங்களில், ‘ஸ்ரீ சிவாதிகவிஜயா’ மற்றும் ‘௯௧ கல்மி பக்ஹர்’ ஆகிய நூல்களில் மௌனி மகாராஜ் மற்றும் சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜ் குறித்த வரலாற்றுச் சான்றுகள் உள்ளன. ‘ஸ்ரீ சிவாதிகவிஜயா’ நூலில், “…மகாராஜாவின் ராஜ்யத்தில், இறைவனின் அவதாரங்களாகத் திகழ்ந்த உன்னதமான யோகிகள் வாழ்ந்து வந்தனர், அவர்களின் பெயர்கள் மற்றும் விவரங்கள்…” என்று குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது, மேலும் “மௌனி பாவா வந்து பட்கானில் தங்கினார்” என்றும் அது பதிவு செய்கிறது. கி.பி. ௧௬௭௬-ஆம் ஆண்டில், தனது தென்னகப் படையெடுப்பிற்கு முன்னதாக, சிவராயர் மௌனி பாவாவைச் சந்தித்த நிகழ்வு ‘௯௧ கல்மி பக்ஹர்’ நூலின் ௭௬-ஆவது பிரிவில் கொடுக்கப்பட்டுள்ளது. அந்த வரலாறு பின்வருமாறு: “அதன்பிறகு, அவர் (சிவாஜி மகாராஜ்) அந்த இடத்திற்கு வந்தார். அங்கே, அவர் மொரோபந்த், அண்டாஜிபந்த் மற்றும் அனைத்து சர்தார்களையும் ஒன்று திரட்டினார். முழு ராஜ்யத்தின் நிர்வாகத்தையும் பெரியவர்களிடம் ஒப்படைத்துவிட்டு, கேசோபந்த் மற்றும் நிலோபந்த் முஜும்தாரை தன்னுடன் அழைத்துச் சென்றார். பிஜப்பூர் அரசியல் விவகாரங்களைக் கருத்தில் கொண்டு, பட்கானில் இருந்த மோஹனி பாவாவின் தரிசனம் பெறச் சென்றார். அவர் சம்பா மலர் கொத்து மற்றும் மாலையை மொரோபந்த் கைகளில் கொடுத்தார். பஞ்சபாத்திரம் பந்தின் கைகளில் இருந்தது. அவர் தேங்காய்கள் மற்றும் பல்வேறு மலர் பொருட்களை மற்ற உதவியாளர்களின் கைகளில் கொடுத்தார். சண்டி ராஜ்யத்தை நோக்கிச் செல்லவிருந்த நிலையில், ஆசி வேண்டி மகாராஜ் அங்கே சிந்தனையுடன் நின்றார். அவர் அங்கே ௭ மணி நேரம் நின்றார். அதன் பிறகு, அவர் பூஜையைச் செய்தார்.” ஒரு கிண்ணம் சர்க்கரையைத் தன் கையில் எடுத்துக்கொண்டு, அவர் அதைத் தன் வாயில் இட்டுக்கொண்டார்…” மேலும், அந்த நேரத்தில் மௌனி மகாராஜ், மொரோபந்த் கையில் இருந்த மலர்ச்செண்டை வாங்கி மகாராஜாவின் தலைமீது வைத்தார் என்று குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. சிவாஜி மகாராஜாவால் ராய்கடில் ஏற்பாடு செய்யப்பட்டிருந்த சாதுக்கள் மாநாட்டிலும் மௌனி மகாராஜ் கலந்துகொண்டதாகக் கூறப்படுகிறது. மௌனி மகாராஜின் மடத்தில் உள்ள புராணிகர்கள், ஹர்தாஸ்கள் மற்றும் பிறருக்கு ஆண்டுதோறும் 18 ஹோன்கள் மானியமாகவும், ஒவ்வொரு ஆண்டும் ஆயிரம் பேருக்குத் தேவையான உணவுப் பொருட்கள் வழங்கவும் சிவாஜி மகாராஜா ஒரு சனதை (ஆணை) பிறப்பித்திருந்தார்.

பல சாதுக்களைப் போலவே, மௌனி மகாராஜும் ஸ்வராஜ்யத்தை உருவாக்கும் பணியில் சிவராயருக்கு உதவினார். தத்தாத்ரேய பல்வந்த் பராஸ்னிஸ் தொகுத்த ‘இதிஹாஸ் சங்கிரஹ’ இதழின் ௧௯௦௮-ஆம் ஆண்டு ஆகஸ்ட் மாத இதழில், மால்வனில் உள்ள சிவராயரின் உருவப்படம் குறித்து வரலாற்றாசிரியர் வி. கே. ராஜவாடே எழுதிய வரலாற்றுக்கட்டுரை வெளியிடப்பட்டது. அதில் ராஜவாடே, “கொங்கணத்தில் சிவாஜியின் (சிவாஜி மகாராஜாவின்) ஆட்சியை நிலைநாட்டியதில் இருவர் பொறுப்பேற்றனர்: பாட்கானின் மௌனி சுவாமிகள் மற்றும் ரத்னகிரியைச் சேர்ந்த பாபா யாகூப். அவர்கள் இருவருக்கும் சிவாஜி ராஜா மீது அளவற்ற அன்பு இருந்தது. அவர்களின் வேண்டுகோளின்படி, கொங்கண மக்கள் சிவாஜி ராஜாவின் ஆட்சியை ஏற்றுக்கொண்டு அதற்கு இசைந்தனர். மௌனி சுவாமிகளின் செல்வாக்கு கோவாவிலிருந்து ராஜாபூர் வரை பரவியிருந்தது…” என்று குறிப்பிட்டிருந்தார். சிவராயருக்குப் பிறகு, சத்ரபதி சாம்பாஜி மகாராஜ், ராஜாராம் மகாராஜ் மற்றும் மகாராணி தாராபாய் ஆகியோரும் மௌனி பாவா மடத்தை உரிய முறையில் கவனித்து வந்தனர்.

சத்ரபதி சாம்பாஜி மகாராஜ், கூடல் மாகாணத்தின் தேசாதி காரியான கணோராமிடம், மௌனி மகாராஜின் சீடரான துருத்கிரிக்கு, பாட்காவ் மடத்தின் இசைக்கலைஞர்களுக்காகவும் பல்லக்கிற்காகவும் ௧௨௫ ஹோன்களை வழங்க உத்தரவிட்டார். மௌனி மகாராஜ் கி.பி. ௧௬௮௬-ஆம் ஆண்டு மாக் சுத்த ஏகாதசியன்று பாட்காவில் ஜீவ சமாதி அடைந்தார். அதன் பிறகு, சத்ரபதி சாம்பாஜி மகாராஜின் ஆதரவுடன், துருத்கிரி மௌனி மடத்தின் பீடாதிபதியானார். சத்ரபதி ராஜாராம் மகாராஜ், சிந்துதுர்க்கில் உள்ள சிவாஜி மகாராஜ் கோவிலில் பிரதிஷ்டை செய்வதற்காகச் சிவராஜின் கல் சிலையைத் தயார் செய்தபோது, அதே நேரத்தில் மௌனி மகாராஜின் சிலையையும் தயார் செய்தார். பாட்காவ் மடத்தின் வருடாந்திர செலவுகளுக்காக அரசாங்கத்திலிருந்து ௭௦௦ ஹோன்கள் வழங்கப்பட்டன; இருப்பினும், முகலாயப் படையெடுப்புகளால் உருவான சூழ்நிலை காரணமாக, இவை கிடைக்கப்பெறவில்லை. அக்காலத்தில், பாட்காவ் மடத்தின் தலைவர் தனது குறைகளைச் சத்ரபதி ராஜாராம் மகாராஜிடம் சமர்ப்பிக்க ஜிஞ்சீ சென்றிருந்தார். அந்தச் சந்தர்ப்பத்தில், ஹோன்களுக்குப் பதிலாக, ராஜாராம் மகாராஜ் இரண்டு கிராமங்களை மடத்திற்கு இனாமமாக (மானியமாக) வழங்கினார். மகாராணி தாராபாய் சாகிப் அவர்களும், உணவு மற்றும் திருவிழாக்களுக்காக ௨௫ மே ௧௭௦௧ அன்று கானாப்பூர் தர்ப் பகுதியில் உள்ள கோடோசி கிராமத்தை இந்த மடத்திற்கு அன்பளிப்பாக வழங்கினார். அதேபோல், இந்து ராவ் கோர்படே பாலேதோல் கிராமத்தை மடத்திற்கு அன்பளிப்பாக வழங்கினார். இது சத்ரபதி குடும்பத்தினருக்கும் இந்த மடத்திற்கும் இருந்த நெருங்கிய உறவை விளக்குகிறது.

மடத்தில் உள்ள தற்போதைய கோவிலின் கருவறை, மௌனி மகாராஜ் உயிரோடு இருந்தபோதே சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜால் கட்டப்பட்டது என்று கூறப்படுகிறது. மௌனி மகாராஜின் சமாதிக்குப் பிறகு, துருத்கிரி ௧௭௨௮-ஆம் ஆண்டு வரை பீடாதிபதியாக இருந்தார். அவர் சமாதிக்கு முன்னால் சபாமண்டபத்தையும் நகர்கானாவையும் கட்டினார். இவ்வாறு, இங்குள்ள தற்போதைய கோவில் பதினேழு மற்றும் பதினெட்டாம் நூற்றாண்டுகளில் நிறுவப்பட்டது.

இந்த மடம்-கோயில் பட்கானின் மையப்பகுதியில் விசாலமான இடத்தில் அமைந்துள்ளது. அதன் முற்றத்திற்குள் நுழைவதற்கு முன்பு, ஒரு உறுதியான கல் மகாத்வாரத்தை (முக்கிய நுழைவாயில்) காணலாம். இந்த நுழைவாயில் மகாராணி தாராபாய் சாகிப் அவர்களால் கட்டப்பட்டது என்று கூறப்படுகிறது. முழு முற்றமும் கற்களால் பதிக்கப்பட்டுள்ளது. மையப்பகுதியில் மடம்-கோயில் அமைப்பு உள்ளது, இது பழைய பேஷ்வா காலத்து மாளிகையைப் போன்ற தோற்றத்தைக் கொண்டுள்ளது. இந்தக் கோயிலின் சபா மண்டபம் இரண்டு தளங்களைக் கொண்டது மற்றும் கற்கள் மற்றும் விரிவான மரவேலைப்பாடுகளைக் கொண்டு கட்டப்பட்டுள்ளது. சபா மண்டபத்தின் முன்புறத்தில் மூடிய, வராண்டா போன்ற இடம் உள்ளது. தூண்கள் செதுக்கப்பட்ட மரத்தினால் ஆனவை மற்றும் நுணுக்கமாக செதுக்கப்பட்ட மர வளைவுகளால் ஒன்றுடன் ஒன்று இணைக்கப்பட்டுள்ளன. இந்த சபா மண்டபம் பதினெட்டாம் நூற்றாண்டில் முதன்மைக் கோயில் அமைப்புடன் சேர்க்கப்பட்டது. அசல் கோயில் முழுமையாக கற்களால் கட்டப்பட்டுள்ளது. இதன் அமைப்பு ஒரு விசாலமான சபா மண்டபம் மற்றும் ஒரு கருவறையைக் கொண்டுள்ளது.

சபாமண்டபத்தின் நுழைவாயில், மலர் மற்றும் இலைகளின் வேலைப்பாடுகளுடன் கூடிய கல் கதவு சட்டத்தைக் கொண்டுள்ளது. கதவு நிலைகளின் மேற்பகுதியில், துவாரபாலகர்களின் (காவலர்கள்) இரண்டு சிறிய சிற்பங்கள் செதுக்கப்பட்டுள்ளன. இந்த துவாரபாலகர்களில் ஒருவர் வில் மற்றும் அம்புகளை ஏந்தியிருப்பது ஒரு தனித்துவமான அம்சமாகும். கதவு சட்டத்தின் உத்திரத்தில், விநாயகப் பெருமானின் உருவம் செதுக்கப்பட்டுள்ளது, அதன் மேலே கீர்த்திமுகம் செதுக்கப்பட்டுள்ளது. இந்த நுழைவாயிலின் இருபுறமும், மராட்டிய சிற்பக்கலை பாணியில் சுமார் ௫ அடி உயரமுள்ள துவாரபாலகர்களின் சிலைகள் உள்ளன. இந்த துவாரபாலகர்கள் கோலி சமூகத்தினர் அணியும் தலைப்பாகை போன்ற ஒரு வகை தலைக்கவசத்தை அணிந்துள்ளனர். அவர்கள் முழங்கால் வரை நீண்ட கால்சட்டை போன்ற ஆடைகளை அணிந்து, கதாயுதம் போன்ற ஆயுதத்தை ஏந்தியுள்ளனர், மேலும் அவர்களின் இடுப்புப் பட்டையில் ஒரு குத்துவாள் செருகப்பட்டுள்ளது. இந்த துவாரபாலகர்களில் ஒருவரின் தோளில் கிளி சிற்பம் உள்ளது. கதவு சட்டத்திற்கு மேலே உள்ள உத்திரத்தின் நீட்டிக்கப்பட்ட பகுதிகளில், குதிரை சிற்பங்கள் பொருத்தப்பட்டுள்ளன. சமீபத்தில், நுழைவாயிலின் இருபுறமும் உள்ள சுவர்களில் சுவரோவியங்கள் அமைக்கப்பட்டுள்ளன. இந்த சுவரோவியங்களில் ஒன்று மௌனி மகாராஜாவிற்கும் சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜாவிற்கும் இடையிலான சந்திப்பை சித்தரிக்கிறது, அதே சமயம் வலதுபுறம் உள்ள சுவரோவியம் தனது சிம்மாசனத்தில் அமர்ந்திருக்கும் ஷாஹு சத்ரபதியின் அரசவையை காட்டுகிறது.

இந்தச் சுவருக்கு மேலே, மேற்கூரையை நோக்கி, சிற்பங்களின் கிடைமட்ட வரிசை ஒன்று உள்ளது. இந்தச் சிற்பங்கள் மௌனி மகாராஜின் வாழ்க்கை வரலாற்றோடு தொடர்புடையதாகத் தோன்றுகின்றன. சபா மண்டபத்தின் அடித்தளத்தில், படிகளின் இருபுறமும் கருடன் மற்றும் அனுமனின் சிற்பங்களும், மிகவும் தனித்துவமான சரப சிற்பம் ஒன்றும் உள்ளன. இங்கே, சரபம் ஆறு யானைகளைப் பிடிப்பது போலக் காட்டப்பட்டுள்ளது. இதைப் போன்றே, ஆனால் இன்னும் பிரம்மாண்டமான சரப சிற்பம் ஒன்று கோயிலின் வெளிச் சுவரிலும் காணப்படுகிறது. யானைகள், குதிரைகள், ஒட்டகங்கள், பல்லக்குகள் மற்றும் போர்வீரர்களின் உருவங்கள் உட்பட இத்தகைய பல சிற்பங்களை கோயிலின் வெளிச் சுவர்களில் காணலாம். இது இக்கோயிலின் சிறப்பம்சமாகக் கருதப்படுகிறது.

இந்த நுழைவாயில் வழியாக ஒருவர் கோயிலின் சபா மண்டபத்திற்குள் நுழைகிறார். சபா மண்டபம் மூடப்பட்ட அமைப்பைக் கொண்டது மற்றும் இடது மற்றும் வலது பக்கங்களில் இரண்டு சிறிய கதவுகளைக் கொண்டுள்ளது. கூடுதலாக, வெளிச்சத்திற்காகச் சிறிய ஜன்னல்கள் அமைக்கப்பட்டுள்ளன. மண்டபத்தின் பக்கச் சுவர்களிலிருந்து சிறிது இடைவெளி விட்டு, இருபுறமும் நான்கு தூண்கள் கொண்ட வரிசைகள் உள்ளன. இந்த எண்கோண வடிவிலான, அகலமான கல் தூண்களின் உச்சியில் கிச்சகச் சிற்பங்கள் செதுக்கப்பட்ட அடைப்புத் தலைப்புகள் (bracket capitals) உள்ளன. சில இடங்களில் போர்வீரர்கள் மற்றும் மல்யுத்த வீரர்களின் சிற்பங்களும் உள்ளன. சபா மண்டபத்தின் சுவர்களின் மேல் பகுதியில் சிற்ப வரிசைகளும் காணப்படுகின்றன.

கருவறையானது ஒரு கல் கதவு சட்டத்தைக் கொண்டுள்ளது. கதவு நிலைகளில் சக்கரங்கள் மற்றும் மலர்களின் உருவங்களும், துவாரபாலகர்களின் பிம்பங்களும் செதுக்கப்பட்டுள்ளன. கதவின் உத்திரத்தில் விநாயகப் பெருமானின் திருவுருவமும், அதற்கு மேலே கீர்த்திமுகமும் உள்ளன. கதவு சட்டத்திற்கு மேலுள்ள சுவரில், அதாவது உத்தரங்கத்தில், சில சிற்பங்கள் செதுக்கப்பட்டுள்ளன. கருவறையின் மையப்பகுதியில் மௌனி மகாராஜின் சமாதி உள்ளது. இங்கே ஒரு உயரமான கருங்கற் பீடம் உள்ளது, அதன் மீது படிக்கட்டுகள் போன்ற ஐந்து சதுர அடுக்குகளைக் கொண்ட அமைப்பு அமைந்துள்ளது. மேல் சதுரத்தின் மீது, செதுக்கப்பட்ட தாமரை இதழ்களுக்கு நடுவே, ஒரு சிவலிங்கம் உள்ளது. லிங்கத்திற்கு மேலே பித்தளையிலான நாகக் குடை உள்ளது, அதற்கு மேலே செம்பினால் ஆன கலாந்திகா (அபிஷேக பாத்திரம்) உள்ளது. இந்த அடுக்குச் சதுர அமைப்பு ஒரே கல்லினால் செதுக்கப்பட்டது என்று கூறப்படுகிறது.

இந்தச் சமாதி ஆலயத்திற்குப் பின்னால், மூன்று பக்கங்களிலும் நீண்ட, இருமாடி கட்டிடம் உள்ளது. இந்தக் கட்டிடத்தின் தாழ்வாரத்தில் உள்ள தடிமனான மரத்தூண்கள், அவற்றில் உள்ள செதுக்கல்கள், தூண்களுக்கு இடையே உள்ள வளைவுகள் மற்றும் மரத்தூலங்களின் வடிவமைப்பு ஆகியவை மடத்தின் பழங்காலப் பெருமைக்குச் சான்றாக விளங்குகின்றன. இங்குள்ள ஒரு கதவு சட்டத்தின் மேற்பகுதியில், ராமன், லட்சுமணன், சீதை மற்றும் அனுமன் ஆகியோரின் மரச் சிற்பம் கண்களைக் கவரும் வகையில் உள்ளது.

இதே முற்றத்தில், கோயிலின் இடது பக்கத்தில், குவிமாடம் போன்ற கோபுரத்துடன் கூடிய சிறிய கல் சமாதி கோயில் உள்ளது. மௌனி மகாராஜின் வாரிசான துருத்கிரி மகாராஜின் சமாதி இங்கு அமைந்துள்ளது. இந்த சமாதி கோயிலுக்கு முன்னால் ஒரு சிறிய கல் சத்ரி (மேற்கூரை) மற்றும் துளசி பிருந்தாவனம் உள்ளன. இந்த சத்ரிக்குள் ஒரு சிறிய சிவலிங்கம் உள்ளது. சத்ரியின் மீது “ஸ்ரீ க்ஷத்ரஜகத்குரு நிதான் ௫-௭-௧௯௮௨” என்ற கல்வெட்டு செதுக்கப்பட்டுள்ளது. இந்த சமாதி கோயிலின் இடதுபுறத்தில், உயரமான மேடையில் கட்டப்பட்ட மற்றொரு சமாதியைக் காணலாம். இந்த சமாதிகளின் அமைப்பு கோயிலுக்குள் உள்ளதைப் போலவே உள்ளது. இவை மடத்தின் பிற்காலத் தலைவர்களின் சமாதிகளாக இருக்கலாம். இது குறித்த எந்தப் பதிவும் இங்கு கிடைக்கவில்லை.

ஒவ்வொரு ஆண்டும், மௌனி மகாராஜின் புண்ணியதிதி விழா இந்த சமாதி கோயிலில் ரத சப்தமியிலிருந்து தொடங்கி ஐந்து நாட்களுக்குக் கொண்டாடப்படுகிறது. மகாராஷ்டிராவின் வரலாற்றோடு தொடர்புடைய இந்த இடத்தைப் பார்க்கவும், மரம் மற்றும் கல்லில் செதுக்கப்பட்ட தனித்துவமான சிற்பங்களைக் காணவும் சுற்றுலாப் பயணிகளும் அறிஞர்களும் தொடர்ந்து இங்கு வருகை தருகின்றனர்.

பயனுள்ள தகவல்கள்

• புதர்காட்டிலிருந்து ௧௯ கி.மீ மற்றும் கோலாப்பூரிலிருந்து ௮௬ கி.மீ தொலைவில் உள்ளது
• புதர்காட்டிலிருந்து அரசுப் பேருந்து வசதி உள்ளது
• தனியார் வாகனங்கள் மூலம் கோயிலை அடையலாம்
• அருகில் தங்குவதற்கோ அல்லது காலை உணவுக்கோ வசதிகள் இல்லை