மண்டபேஸ்வரர் குகைக் கோயில்

போரிவிலி (மேற்கு), மும்பை

போரிவிலி (மேற்கு) பகுதியில் அமைந்துள்ள மண்டபேஸ்வரர் குகைக் கோயில், மும்பையின் தனித்துவமான மற்றும் வரலாற்று முக்கியத்துவம் வாய்ந்த இடங்களில் ஒன்றாகக் கருதப்படுகிறது. தஹிஸர் நதிக்கு அருகில் உள்ள மவுண்ட் பாய்சர் குன்றின் அடிவாரத்தில் அமைந்துள்ள இந்த ஆறாம் நூற்றாண்டு குகை, முக்கியமாக சைவ மரபுடன் தொடர்புடையது. மண்டபத்தின் ஈஸ்வரனாகிய அந்த மண்டபேஸ்வரரின் பெரிய லிங்கம் இங்கு வீற்றிருக்கிறது. இங்குள்ள ஒரு மண்டபத்தில் உள்ள நடராஜரின் சிதைந்த சிலை, இந்தக் குகையின் பண்டைய சிற்பக்கலை மேன்மைக்குச் சான்றாகும். இந்தக் குகைகள் இந்தியத் தொல்பொருள் ஆய்வுத்துறையின் பாதுகாக்கப்பட்ட நினைவுச்சின்னங்களின் பட்டியலில் சேர்க்கப்பட்டுள்ளன.

சுமார் ஒன்றரை ஆயிரம் ஆண்டுகளுக்கு முன்பு, அபராந்தம் எனப்படும் தானே, ராய்கட் மற்றும் மும்பை தீவுகளில் திரைகூட அரசர்களின் ஆட்சி இருந்தது. இந்த அரசர்கள் பூர்வீகமாக நாசிக் பகுதியைச் சேர்ந்தவர்கள். ஆறாம் நூற்றாண்டில் களப்பிரர்கள் (களச்சூரிகள்) அவர்களைத் தங்கள் சிற்றரசர்களாக மாற்றினர். களச்சூரி என்பது பண்டைய இந்தியாவின் ஒரு முக்கியமான அரச வம்சமாகும். வாகாடகர்களுக்குப் பிறகு உருவான களச்சூரி வம்சத்தின் மூலபுருஷர் கிருஷ்ணராஜன் (கி.பி. ௫௫௦ முதல் ௫௭௦ வரை) ஆவார். மகிஷ்மதி (மத்தியப் பிரதேசத்தின் மகேஷ்வர்) அவரது தலைநகராக இருந்தது. இந்த கிருஷ்ணராஜனின் வெள்ளி நாணயங்கள் ‘கிருஷ்ணராஜ-ரூபகம்’ என்று அழைக்கப்பட்டன. அவற்றில் சில நாணயங்கள் மும்பையின் காளாதேவி-தாகூர்வார் பகுதியில் கண்டெடுக்கப்பட்டன. இதிலிருந்து இந்தத் தீவுகளில் அவர்களின் ஆட்சி இருந்தது என்பது தெளிவாகிறது. களச்சூரிகள் பாசுபத சைவ சமயத்தைச் சேர்ந்தவர்கள். அவர்களது காலத்தில்தான் மும்பைக்கு அருகிலுள்ள எலிபெண்டா (காராபுரி) தீவுகளில் ஐந்து குகைகளைக் கொண்ட ‘சிவ சிருஷ்டி’ உருவானது. காராபுரி மற்றும் ஜோகேஸ்வரி ஆகிய இடங்களில் இந்தக் குகைகள் கட்டப்பட்ட அதே ஆறாம் நூற்றாண்டில், மண்டபேஸ்வரரின் இரண்டு குகைகளும் உருவாக்கப்பட்டன.

சில ஆராய்ச்சியாளர்களின் கருத்துப்படி, இங்கு ஆரம்பத்தில் பௌத்த விகாரங்கள் இருந்தன. மேற்கு கடற்கரை வர்த்தகப் பாதைகளுக்கு அருகில் இருந்ததால், பௌத்த பிக்குகள் இந்தப் பகுதியில் பல குகைகளை உருவாக்கினர். பிற்காலத்தில், இந்த இடம் சைவ மையமாக மாற்றப்பட்டு, சிவபுராணத்தின் பல்வேறு நிகழ்வுகள் இங்கு செதுக்கப்பட்டன. ‘மும்பையின் புகழ்பெற்ற பாரம்பரியம்’ (மூலம் – கல்ச்சுரல் ஹெரிடேஜ் ஆஃப் மும்பை) என்ற நூலில், டாக்டர் மதுகர் கேசவ் தவளிகர் இது ஒரு சிவ ஆலயமாகவே இருந்தது என்று உறுதிப்படுத்தியுள்ளார். இந்தக் குகை எல்லோரா குகைகளில் உள்ள ராமேஸ்வரர் குகையுடன் (எண் ௨௧) வியக்கத்தக்க ஒற்றுமையைக் கொண்டுள்ளது. இந்தக் குகையின் வரைபடம் மட்டுமல்ல, சிற்பங்களின் கருப்பொருள்களும் ஒன்றாகவே உள்ளன. போரிவிலியில் உள்ள கன்ஹேரி குகைகளின் தொகுப்பில், மூன்றாம் நூற்றாண்டிலிருந்தே ஒரு புதிய வகை விகாரங்கள் அறிமுகப்படுத்தப்பட்டிருந்தன. மண்டபேஸ்வரர் குகைகளின் வடிவமைப்பிற்கு அதுவே தொடக்கப்புள்ளி என்று தவளிகர் கருதுகிறார்.

இந்தக் குகையில் சிவ ஆலயத்துடன் சேர்த்து சைவ மடாலயம் ஒன்றும் இருந்தது. ‘ராக் கட் டெம்பிள்ஸ் அரவுண்ட் பாம்பே’ (௧௯௩௨) என்ற கன்ஹையாலால் எச். வக்கீலின் புத்தகத்தின்படி, இங்குள்ள சிவ ஆலயத்திற்கு வந்த வருவாயைக் கொண்டு, சுமார் பதினைந்தாம்-பதினாறாம் நூற்றாண்டில் ஒரு பெரிய சிவ மடம் இருந்ததாகத் தெரிகிறது. குகையில் உள்ள லகுலீசரின் சிலையைக் கொண்டு, இந்த மடம் பாசுபத பிரிவினருடையது என்பது உறுதியாகிறது. பண்டைய இந்தியாவில் எங்கும் பரவியிருந்த பாசுபத பிரிவு, பசுபதி அல்லது சிவனை வழிபடும் தெய்வமாகக் கொண்ட சைவப் பிரிவாகும். இது குஜராத்-ராஜஸ்தான் நிலப்பரப்பிலிருந்து பரவியதாகக் கருதப்படுகிறது. லகுலீசர் இந்தப் பிரிவின் ஆச்சாரியராகக் கருதப்படுகிறார். சத்திய யுகத்தில் ‘இச்சாபுரி’, திரேதா யுகத்தில் ‘மாயாபுரி’, துவாபர யுகத்தில் ‘மேகாவதி’ என்று அழைக்கப்பட்ட காயாவரோஹணம் (தபோய் தாலுகா, வதோதரா மாவட்டம், குஜராத்) என்ற கிராமத்தில், கி.மு. முதல் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதியில் அல்லது இரண்டாம் நூற்றாண்டில் ஆச்சாரிய லகுலீசர் பிறந்தார். அவர் சிவபெருமானின் இறுதி, ௨௮-வது அவதாரமாகக் கருதப்படுகிறார். லகுலீசர் வேத காலத்திலிருந்தே இருந்த பண்டைய சைவ மரபை முறையாக வடிவமைத்தார். இது ‘ஆகமாந்த சம்பிரதாயம்’ என்றும் அழைக்கப்படுகிறது. இந்தச் சம்பிரதாயத்தில் சிவாவதாரமான லகுலீசரின் சிலை வடிவில் வழிபாடு செய்யப்படுகிறது. பத்மாசனத்தில் அமர்ந்து, லிங்கம் வெளிப்பட்ட நிலையில், வலது கையில் மாதுளம் பழம் மற்றும் இடது கையில் தண்டு ஏந்திய நிலையில் லகுலீசரின் சிலை வடிவம் இருக்கும், அதே சமயம் பசுபதினாத் சிவலிங்க வடிவில் வழிபடப்படுகிறார். மராத்தி விஸ்வகோஷத்தின்படி, பாசுபதர்களின் வழிபாட்டு முறையில் திருநீற்றுக்கு (பஸ்மம்) சிறப்பிடம் உண்டு. இந்தப் பிரிவில் பஸ்ம ஸ்நானமே உண்மையான யாகமாகக் கருதப்படுகிறது. இந்தப் பிரிவில் சத்யோஜாதம், வாமதேவம், அகோரம், தத்புருஷம் மற்றும் ஈசானம் ஆகிய ஐந்து மந்திரங்கள் கூறப்பட்டுள்ளன. ஈஸ்வர வழிபாட்டில் சத்யோஜாத மந்திரத்தை உச்சரிப்பதைத் தவிர வேறு எந்தச் சடங்குகளும் தேவையில்லை. அதில் யாகம் மற்றும் சிரார்த்த கர்மங்களும் விலக்கப்பட்டுள்ளன. இந்தப் பிரிவின் எளிமையான போதனைகளும் ஆச்சாரங்களும் பிற்காலத்தில் மறைந்து, அதிலிருந்து அகோரி மற்றும் காபாலிக பிரிவுகள் உருவாயின.

பதினாறாம் நூற்றாண்டு வரை மண்டபேஸ்வரர் குகையில் நடைபெற்ற பாசுபத சைவ வழிபாட்டிற்குப் போர்த்துகீசியர்கள் முற்றுப்புள்ளி வைத்தனர். கி.பி. ௧௫௧௦-ல் போர்த்துகீசிய தளபதி அஃபோன்சோ டி அல்புகெர்க்கே, அதில் ஷாவிடமிருந்து கோவாவைக் கைப்பற்றினார். கி.பி. ௧௫௩௩ முதல் வசாய், கல்யாண், தானே, மும்பை மற்றும் ரேவதண்டா ஆகிய பகுதிகளில் போர்த்துகீசியர்களின் ஆதிக்கம் உருவானது. அவர்களுடன் மதப் பிரச்சாரத்திற்காக வந்த பல்வேறு கிறிஸ்தவ மிஷனரிகள் மதவெறியின் உச்சத்தைத் தொட்டனர். பலரை மதம் மாற்றினர். பல கோயில்களை இடித்தனர். அதன் பாதிப்பு மண்டபேஸ்வரர் கோயிலுக்கும் ஏற்பட்டது. கிடைக்கப்பெற்ற வரலாற்று ஆவணங்களின்படி, கி.பி. ௧௫௩௮-ல் (சில ஆராய்ச்சியாளர்களின் கருத்துப்படி கி.பி. ௧௫௪௭-ல்) பிரான்சிஸ்கன் மிஷனரி அந்தோனியோ டி போர்டோ மற்றும் அவரது குழுவினர் மண்டபேஸ்வரர் குகையில் முதலில் ‘நோஸா சென்ஹோரா டி பியடாடே’ (அவர் லேடி ஆஃப் பையட்டி) என்ற பெயரில் தேவாலயத்தை அமைத்தனர். பின்னர் அது ‘அவர் லேடி ஆஃப் இம்மாகுலேட் கன்செப்ஷன்’ என்று மாற்றப்பட்டது. இதைச் செய்யும்போது, அவர்கள் குகையில் இருந்த சிலைகளையும் சிற்பங்களையும் சிதைத்தனர். சில பகுதிகளில் சுண்ணாம்பு மற்றும் பிளாஸ்டர் பூசப்பட்டது, சில இடங்களில் சுவர்கள் எழுப்பி சிலைகள் மறைக்கப்பட்டன. இந்தக் குகையின் முன்பகுதி கல் மற்றும் செங்கல் கட்டுமானத்தால் மூடப்பட்டது. அதில் நடுவில் நுழைவாயிலும், இருபுறமும் இரண்டு ஜன்னல்களும் மட்டுமே வைக்கப்பட்டிருந்தன. இந்தக் கட்டுமானத்தின் தெற்கு முனையில் ஒரு கல் மேடை கட்டி அதன் மீது அன்னை மரியாவின் சிலை நிறுவப்பட்டது. இந்தக் குகையில் இன்றும் ஒரு இடத்தில் அசல் சிற்பத்திற்குப் பதிலாக சிலுவை சின்னம் செதுக்கப்பட்டிருப்பதைக் காணலாம். மண்டபேஸ்வரர் பகுதியில் கட்டப்பட்ட இந்தத் தேவாலயம் பிற்காலத்தில் ஒரு பெரிய மத வளாகத்தின் ஒரு பகுதியாக மாறியது. அதில் தேவாலயம், மடம், மதக் கல்வி மையம் (மண்டபேஸ்வரரின் ராயல் கல்லூரி, ௧௫௪௯-ல் நிறுவப்பட்டது) மற்றும் பின்னர் ‘சாக்ரோமோன்டே’ வகை மதக் குன்று வளாகம் ஆகியவை அடங்கும்.

பதினாறாம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த போர்த்துகீசிய வரலாற்றாசிரியர் தியேகோ டோ கவுட்டோ என்பவரின் ‘டா ஏசியா, தசாப்தம் ௭’ (Da Ásia, Década 7) நூலிலிருந்து போர்த்துகீசியர்களின் இந்த மதவெறிச் செயல்கள் குறித்த தகவல்கள் கிடைக்கின்றன. அவர் அளித்துள்ள தகவலின்படி, ௧௫௩௮-ஆம் ஆண்டில் கன்ஹேரி மற்றும் மண்டபேஸ்வரர் குகைகளின் பொறுப்பு பிரான்சிஸ்கன் மதகுருமார்களிடம் வந்தது; அவர்கள் அங்கிருந்த யோகிகளை வெளியேற்றினர். அக்காலகட்டத்தில் அங்கிருந்த சிற்பங்களை அழிப்பதற்கு அவர்கள் முழுமுயற்சி செய்தனர். இதற்கு சுமார் நாற்பது ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு (கி.பி. ௧௬௪௩) கவுட்டோ எழுதியதாவது: சால்செட் தீவில் மன்சாபேர் (மண்டபேஸ்வரர்) என்ற பெயரில் மற்றொரு தேவாலயம் (பகோடா) இருந்தது. அது ஒரே பாறையிலிருந்து செதுக்கப்பட்டிருந்தது. அங்கு ௫௦ யோகிகளுடன் மிகவும் புகழ்பெற்ற ரதேமனார் என்ற யோகி வசித்து வந்தார். சுற்றியுள்ள கிராம மக்கள் அவர்களைப் பராமரித்து வந்தனர். தந்தை பிரே அந்தோனியோ டி போர்டோ இதையறிந்ததும், அவரிடம் சென்றார். அந்தத் தீவில் இருந்த யோகிகளின் மனதில் இவர்களைப் பற்றிய பெரும் அச்சம் இருந்ததால், அவர்கள் தந்தையைக் கண்டவுடன் கோயிலைக் கைவிட்டு அங்கிருந்து வெளியேறினர். அந்த மதகுருமார்கள் குகைக்குள் நுழைந்து, அதை ‘அவர் லேடி ஆஃப் பயட்டி’க்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்ட தேவாலயமாக மாற்றினர்.

பிரிட்டிஷ் அரசாங்கத்தின் ‘புராப்பொருள் ஆய்வு அறிக்கையின் மேற்கு வட்ட அறிக்கை (ஆண்டு ௧௯௧௮-௧௯)’ என்ற ஆவணத்தின்படி, தொல்பொருள் துறை அதிகாரிகள் இந்தக் குகைகளைப் பார்வையிட்டபோது, குகைகளின் மேற்பகுதியில் இருந்த பழங்கால தேவாலயம் புதுப்பிக்கப்பட்டிருப்பதைக் கண்டனர். அதன் அருகில் இருந்த ஒரு மேட்டில் உள்ள கண்காணிப்பு கோபுரத்திற்கு அருகில் ஒரு அனாதை இல்லம் கட்டப்பட்டிருந்தது, மேலும் உள்ளூர் கிறிஸ்தவ மதகுருமார்கள் (பாதிரியார்கள்) இந்தக் குகைகளை குதிரை லாயமாகவும் கிடங்காகவும் பயன்படுத்தி வந்தனர். இந்த மையத்திலிருந்து பிரான்சிஸ்கன் மிஷனரிகள் சால்செட் தீவின் பிற பகுதிகளுக்கு மதத்தைப் பரப்பினர். சில போர்த்துகீசிய ஆவணங்களில் மண்டபேஸ்வரர் ‘மான்பேசர்’ அல்லது ‘மன்சாபேர்’ என்று குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. பிற்காலத்தில் இதே பெயர் மருவி ‘மவுண்ட் பாய்சர்’ என்ற பெயர் நிலைபெற்றது. (இருப்பினும், சில வரலாற்றாசிரியர்களின் கருத்துப்படி, மவுண்ட் பாய்சர் என்ற பெயர் மண்டபேஸ்வரர் என்ற சொல்லின் சிதைவிலிருந்து நேரடியாக உருவானது.)

கி.பி. ௧௭௩௯-இல் மராட்டியர்கள் வசாய் போரின்போது போர்த்துகீசியர்களைத் தோற்கடித்தனர். அதன் பிறகு மண்டபேஸ்வரர் மீதான போர்த்துகீசிய மதக் கட்டுப்பாடு முடிவுக்கு வந்தது. மிஷனரிகள் அங்கிருந்து வெளியேறிய பிறகு, அடுத்த குறைந்தது ௫௦-௬௦ ஆண்டுகள் இந்த இடம் ஓரளவு கைவிடப்பட்டிருந்தது. பிரிட்டிஷ் காலத்திலும், அதற்குப் பிந்தைய தொல்பொருள் ஆய்வுகளிலும் மண்டபேஸ்வரர் குகைகளின் முக்கியத்துவம் மீண்டும் முன்னிலைப்படுத்தப்பட்டது. பிரிட்டிஷார் இந்தக் குகைகளைப் பாதுகாக்கப்பட்ட நினைவுச்சின்னமாக அறிவித்தனர். காலப்போக்கில், இங்கு மீண்டும் சிவபூஜை தொடங்கியது. குகையில் சங்கரரின் லிங்கம் பிரதிஷ்டை செய்யப்பட்டது. இருப்பினும், இந்தச் சிவ வழிபாடு பாசுபத பிரிவின் வழிபாட்டு முறைக்கு பதிலாக, பிரபலமான சைவ வழிபாட்டு முறையில் தொடங்கியது. சமீபத்தில், ௨௦௨௪-ஆம் ஆண்டில் மண்டபேஸ்வரர் குகைகள் அழகுபடுத்தப்பட்டன. அதன் ஒரு பகுதியாக ௮ மார்ச் ௨௦௨௪ அன்று, ௧௮ கிலோ எடையுள்ள வெள்ளி சிவலிங்கம் இங்கு சலன பிரதிஷ்டை செய்யப்பட்டது. அதாவது, இந்த சிவலிங்கம் சிறப்பு விழாக்களின் போது இங்கு பிரதிஷ்டை செய்யப்படுகிறது.

இந்த ஆலயத்திற்கு முன்னால் பெரிய திறந்தவெளி உள்ளது. அதில் பூங்கா மற்றும் மரங்கள் உள்ளன. அங்கிருந்து கற்கள் பதிக்கப்பட்ட பாதை செல்கிறது. இதிலிருந்து சிறிது தூரம் நடந்த பிறகு மண்டபேஸ்வரர் ஆலயத்தின் முக்கிய குகை வருகிறது. அடுத்து தூண்களுடன் கூடிய தாழ்வாரம் (சபாமண்டபம்) மற்றும் உள்ளே சதுர அறை என இந்தக் குகையின் அமைப்பு உள்ளது. ஆறு படிகள் ஏறி இந்தத் தாழ்வாரத்திற்குள் நுழையலாம். இந்தப் படிகளின் இருபுறமும் சிங்கம் அல்லது புலிச் சிற்பங்கள் இருந்திருக்க வேண்டும். இப்போது அங்கு அவற்றின் பாதங்களின் சுவடுகள் மட்டுமே ஓரளவு தெரிகின்றன. படிகளுக்கு இடதுபுறம் சிறிது தொலைவில் நிலத்தடி நீர் தொட்டி உள்ளது. அங்குள்ள ஒரு சுவரில் இருந்த சிற்பங்களைச் சுரண்டி எடுத்துவிட்டு, அங்கு சிலுவைச் சின்னம் செதுக்கப்பட்டிருப்பதைக் காணலாம்.

இந்த குகை-ஆலயத்தின் தாழ்வாரம் சுமார் ௫௧ × ௨௧ அடி என்ற அளவில் விசாலமாக உள்ளது. முன்னால் ஆலயத்தின் அந்தராளப் பகுதி உள்ளது. இங்கேயே பெரிய கல் தீபமும், நந்தி சிலையும் உள்ளன. ஆலயத்தின் கருவறை சதுர வடிவில் உள்ளது. அதற்கு மூன்று கிளைகளைக் கொண்ட கதவுச் சட்டம் உள்ளது. கதவுச் சட்டத்தின் கீழ் பகுதியில் துவாரபாலகர்களின் சிற்பங்கள் இருந்திருக்க வேண்டும். அவை முற்றிலும் சுரண்டி அழிக்கப்பட்டுள்ளன. இந்தக் கதவுச் சட்டத்தின் மீது தெளிவற்ற கல்வெட்டு உள்ளது. அதன் மொழி மராத்தி மற்றும் எழுத்துமுறை தேவநாகரி. அதில் மொத்தம் ௧௧ வரிகள் உள்ளன. இந்தக் கல்வெட்டு ஆலயத்திற்கு வழங்கப்பட்ட தானம் பற்றியது. இந்தத் தானத்தை கோவிந்தா என்ற நபர் வழங்கியதாகக் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. அதன் முதல் இரண்டு வரிகளில் ‘சம்வத் ௧௯௧௧’ என்ற ஆண்டு பதிவு செய்யப்பட்டுள்ளது. இதிலிருந்து இந்தக் கல்வெட்டு ௧௮௫௪-௫௫ காலத்தைச் சேர்ந்தது என்பது தெரிகிறது. கருவறையில் கற்கள் பதிக்கப்பட்டுள்ளன. நடுவில் தரையில் சங்கரரின் பாஷாண லிங்கம் உள்ளது. உயர்ந்த ஆவுடையார் மற்றும் அதில் உருளை வடிவ லிங்கம் என இந்தப் பிண்டத்தின் வடிவம் உள்ளது. அதன் மீது பித்தளை நாகர் சிலை வீற்றிருக்கிறது. அதற்கு மேலாக பித்தளை அபிஷேகப் பாத்திரம் உள்ளது. கருவறையின் பின்புறச் சுவரை ஒட்டி பளிங்கு பீடத்தில் மற்றொரு சிவலிங்கமும் வீற்றிருக்கிறது. இந்த சிவலிங்கத்தின் மீது பித்தளை நாகராஜன் குடை பிடித்துள்ளார். இந்தச் சுவரில் சங்கரரின் பெரிய படம் பொருத்தப்பட்டுள்ளது.

ஆலயத்தின் தாழ்வாரத்திற்கு இடது மற்றும் வலதுபுறம் பெரிய அறைகள் செதுக்கப்பட்டுள்ளன. இந்த அறைகள் தாழ்வாரத்தின் தரைமட்டத்திலிருந்து உயரத்தில் உள்ளன. அவற்றின் தூண்களில் முன்பு செதுக்கப்பட்டிருந்த வேலைப்பாடுகள் மற்றும் சிற்பங்களின் சிதைந்த அடையாளங்கள் உள்ளன. இந்தச் சிற்பங்களில் சிவ-பார்வதி மற்றும் கணேசர் சிலைகள் அடங்கும். இந்த இரண்டு அறைகளின் பின்புறத்தில் உட்புற அறைகள் உள்ளன. இதில் இடதுபுறம் உள்ள அறையின் சுவரில் சிவ தாண்டவம் செதுக்கப்பட்டுள்ளது. அது பெருமளவில் சிதைந்திருந்தாலும், எஞ்சியிருக்கும் சிற்பங்களின் எச்சங்களிலிருந்து அதன் அசல் அழகு புலப்படுகிறது. இந்தச் சிற்பத் தொகுதியில் நடுவில் தாண்டவ நிலையில் சங்கரர் உள்ளார். அவரது கைகள் மற்றும் இடுப்புக்குக் கீழ் உள்ள பகுதி அழிந்துவிட்டது. சங்கரரின் வலதுபுறம் கீழ் பகுதியில் மூன்று பெண்களின் சிற்பங்கள் உள்ளன. அதில் நடுவில் இருப்பவர் பார்வதி என்றும், மற்ற இருவரும் அவரது பணிப்பெண்கள் என்றும் ஆய்வாளர்கள் கருதுகின்றனர். சங்கரரின் இடதுபுறம் கீழ் பகுதியில் பிருங்கி, மற்றும் மிருதங்கம் வாசிப்பவர் மற்றும் தாளம் போடுபவர்களின் சிற்பங்கள் உள்ளன. அருகிலேயே கணேசர் உள்ளார். இடதுபுறம் மேல் மூலையில் பிரம்மதேவரின் சிலை உள்ளது. அவரது கையில் அட்சமாலை உள்ளது. வலதுபுறம் மேல் மூலையில் விஷ்ணு உள்ளார். அதேபோல் கந்தர்வர்கள் மற்றும் வித்யாதரர்கள் ஆகாயத்தில் உலவுவது போலக் காட்டப்பட்டுள்ளனர். இந்தச் சிற்பத் தொகுதியில் லகுலீசரின் சிறிய சிற்பமும் செதுக்கப்பட்டுள்ளது. இதே போன்ற சிற்பம் தாராபுரி (எலிபெண்டா) குகைகளிலும் உள்ளது. டாக்டர் தவளிக்கரின் கருத்துப்படி, தாராபுரி மற்றும் மண்டபேஸ்வரர் குகைகள் ஏறக்குறைய சமகாலத்தைச் சேர்ந்தவை என்பதால், இங்குள்ள சிற்பங்கள் ஒரே கலைஞரால் அல்லது ஒரே பிரிவைச் சேர்ந்த சிற்பிகளால் செதுக்கப்பட்டிருக்க வாய்ப்புள்ளது.

இந்த மண்டபேஸ்வரர் குகை ஆலயத்தில் வழக்கமான பூஜைகள் செய்யப்படுகின்றன. மகா சிவராத்திரி இங்கு கொண்டாடப்படும் முக்கிய விழாவாகும். இங்கு சிராவண மாதத்தில் சிறப்பு அபிஷேகம், ருத்ரபாடம் மற்றும் சிவபூஜை நிகழ்ச்சிகள் நடத்தப்படுகின்றன. தீபாவளியின் போது நடைபெறும் தீபத் திருவிழாவில், ஆயிரக்கணக்கான மண் அகல் விளக்குகளை ஏற்றி ஆலய வளாகம் ஒளிரச் செய்யப்படுகிறது. இது தவிர, சிராவண திங்கட்கிழமை, திரியம்பக பூஜை போன்ற பல்வேறு சைவ மதச் சடங்குகள் இங்கு நடத்தப்படுகின்றன. மண்டபேஸ்வரர் குகை ஆலயம் பக்தர்களின் தரிசனத்திற்காக தினமும் காலை ௬ மணி முதல் மாலை ௬ மணி வரை திறந்திருக்கும்.

பயனுள்ள தகவல்

• போரிவிலி ரயில் நிலையத்திலிருந்து ௨ கி.மீ தொலைவில்
• போரிவிலி பேருந்து நிலையத்திலிருந்து ௨.௫ கி.மீ தொலைவில்
• மாநிலத்தின் பல நகரங்களிலிருந்து போரிவிலிக்கு பேருந்து மற்றும் ரயில் வசதி உள்ளது
• தனியார் வாகனங்கள் கோயில் வாகன நிறுத்துமிடம் வரை வரலாம்
• இப்பகுதியில் தங்குவதற்கும் உணவருந்துவதற்கும் வசதிகள் உள்ளன