ठाणे जिल्ह्यातील प्राचीन आणि ऐतिहासिक देवस्थानांमध्ये कोलबाड येथील जागमाता शंकर मंदिराला अत्यंत महत्त्वाचे स्थान आहे. ठाणे शहराच्या मध्यवर्ती भागात वसलेले हे मंदिर या परिसरातील सांस्कृतिक घडामोडींचे मुख्य केंद्र मानले जाते. येथील मुख्य गर्भगृहात शिव आणि शक्ती यांचे एकाच ठिकाणी असलेले वास्तव्य हे या मंदिराचे वैशिष्ट्य मानले जाते. मंदिरात प्रतिष्ठित असलेल्या जागमाता या लोकदेवतेची मूर्ती सुमारे दोनशे वर्षे जुनी असल्याचे सांगितले जाते. महाशिवरात्रीच्या काळात या मंदिराच्या परिसरात मोठी जत्रा भरते.
कोलबाड परिसरातील या मंदिराच्या स्थापनेचा कोणताही मूळ लिखित इतिहास उपलब्ध नाही. मात्र स्थानिक रहिवाशांच्या मतानुसार हे स्थान दोनशे वर्षांपेक्षा अधिक जुने आहे. असे सांगण्यात येते की पोर्तुगीज आक्रमणाच्या काळात साष्टी बेटावरील इतर धार्मिक स्थळांप्रमाणेच येथील मूळ मंदिरही पाडण्यात आले होते. कालांतराने परिसरातील काही नागरिकांनी एकत्र येऊन या मंदिराची पुन्हा उभारणी केली. महाराष्ट्र शासनाच्या नगरविकास विभागाने प्रसिद्ध केलेल्या ‘ठाणे जिल्हा गॅझेटियर’च्या सुधारित आवृत्तीनुसार, या मंदिराचा इतिहास विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळाशी जोडलेला दिसून येतो. सन १९२० च्या दशकात कोलबाड हा भाग प्रामुख्याने भातशेती आणि नारळी-सुपारीच्या बागांनी वेढलेला एक खेडवळ प्रदेश होता. त्या काळात स्थानिक शेतकरी आणि आगरी-कोळी समाजाच्या श्रमिकांनी शेतातील एका लहान दगडी ओट्यावर जागमाता देवीची पाषाणाची मूर्ती आणि एक लहान शिवपिंड यांची स्थापना केली होती. पुढे सन १९७२ मध्ये ‘श्री जागमाता शंकर मंदिर ट्रस्ट’ या संस्थेची अधिकृत नोंदणी झाली. सुरुवातीच्या काळात अतिशय साधे स्वरूप असलेल्या या मंदिराचा पहिला जीर्णोद्धार सन १९८४ मध्ये करण्यात आला.
या मंदिराच्या बांधकामात ग्रॅनाईट दगडाचा मोठ्या प्रमाणावर वापर करण्यात आला आहे. दर्शनमंडप, सभामंडप व गर्भगृह अशी या मंदिराची संरचना आहे. सभामंडपाच्या प्रवेशद्वाराच्या पायऱ्यांजवळ दोन्ही बाजूंना गजराजशिल्पे आहेत. सभामंडपामध्ये मुख्य गर्भगृहाच्या समोर एका उंच चौथऱ्यावर नंदीची मूर्ती स्थापित करण्यात आली असून त्याच्या समोर कासवशिल्प आहे. गर्भगृहाच्या दर्शनी भिंतीवरील देवकोष्ठांमध्ये डावीकडे मारुतीची व उजवीकडे गणेशाची मूर्ती विराजमान आहे. गर्भगृहाच्या प्रवेशद्वाराच्या द्वारपट्टीवर, मध्यभागी ललाटबिंबावर गणपतीची मूर्ती आहे. गर्भगृहाच्या आत मध्यभागी शंकराची पिंड प्रतिष्ठित आहे आणि तिच्यावर नागाने आपले छत्र धरलेले आहे. या शिवपिंडीच्या मागे वज्रपीठावर जागमाता देवीची प्रसन्न मूर्ती आहे. विविध वस्त्रे आणि अलंकार परिधान केलेल्या या देवीच्या मस्तकावर सुंदर मुकुट आहे. चतुर्भुज असलेल्या या देवीच्या डावीकडील वरच्या हातात तलवार आणि खालच्या हातात गदा आहे, तर उजवीकडील वरच्या हातात त्रिशूळ आणि खालच्या उजव्या हातात डमरू आहे. कमळावर उभ्या असलेल्या या जागमातेच्या मूर्तीजवळ तिचे रक्षक व वाहन असलेला वाघही कोरलेला आहे. 
या गर्भगृहात दत्त आणि राधाकृष्णाच्याही मूर्ती आहेत. जीर्णोद्धाराच्या कामादरम्यान मंदिरातील जुन्या शिवपिंडीच्या जागी नवीन पिंड बसवण्यात आली.
दररोज सकाळी ७ ते दुपारी १ आणि सायंकाळी ५ ते रात्री ९ वाजेपर्यंत भाविकांना या मंदिरात दर्शन घेता येते. मंदिरात वर्षभरात विविध उत्सव अतिशय शिस्तबद्ध पद्धतीने आणि पारंपरिक रीतीने साजरे केले जातात. या सर्व सणांमध्ये सर्वात प्रमुख उत्सव म्हणजे माघ वद्य चतुर्दशीला साजरा होणारा महाशिवरात्री उत्सव होय. या निमित्ताने मंदिराच्या आवारात सलग तीन दिवस मोठी जत्रा भरते. महाशिवरात्रीच्या एकाच दिवशी सुमारे पन्नास हजारांपेक्षा जास्त भाविक येथे दर्शनाचा लाभ घेतात. या विशेष दिवशी मंदिराच्या बाहेरील मुख्य रस्त्यावर दोन किलोमीटर लांबीच्या दर्शन रांगेसाठी बॅरिकेड्स लावले जातात.
आश्विन महिन्यातील शारदीय नवरात्रोत्सव हा येथील दुसरा मोठा उत्सव मानला जातो. नवरात्रीच्या नऊ दिवसांत देवी जागमातेची दररोज वेगवेगळ्या सुवासिक फुलांनी आणि भरजरी वस्त्रांनी अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण आरास केली जाते.
या नऊ दिवसांच्या काळात मंदिराच्या गर्भगृहात अखंड दीप प्रज्वलित ठेवला जातो. या दीपाला स्थानिक भाषेत ‘नंदादीप’ असे म्हणतात. नवरात्रीच्या अष्टमीला मंदिरात मुख्य होम-हवन आणि धार्मिक यज्ञ आयोजित केला जातो. या यज्ञात आहुती देण्यासाठी शेकडो दांपत्ये अत्यंत श्रद्धेने येथे उपस्थित राहतात.
श्रावणी सोमवारच्या निमित्ताने शिवपिंडीवर तांदूळ, तीळ, मूग आणि जव या वेगवेगळ्या धान्यांची विशेष पूजा बांधली जाते. श्रावणातील शेवटच्या सोमवारी मंदिराची मुख्य पालखी मिरवणूक काढली जाते. फुलांनी सजवलेल्या या पालखीत देवी आणि शिवाच्या उत्सवमूर्ती ठेवून त्या संपूर्ण कोलबाड परिसरातून फिरवल्या जातात. स्थानिक रहिवासी आपापल्या घरांसमोर रांगोळ्या काढून या पालखीचे स्वागत करतात. तसेच श्रावणी सोमवारी मंदिरात विशेष वाडी भरली जाते. याशिवाय मंदिरात माघी गणेशोत्सव, गुढीपाडवा, रामनवमी, हनुमान जयंती, अक्षय्य तृतीया, आषाढी एकादशी, गुरुपौर्णिमा, गोकुळाष्टमी, तुळशीविवाह आणि दत्त जयंती आदी उत्सव अत्यंत भक्तिमय वातावरणात पार पडतात. गुढीपाडव्याच्या दिवशी होणाऱ्या वर्धापनदिनाच्या सोहळ्यादरम्यान परिसरातून देवीच्या पालखीची भव्य मिरवणूक काढण्यात येते. या मिरवणुकीत शेकडो भाविक सहभागी होतात.
