चमत्कारिक हनुमान मंदिर

खाडिया, अहमदाबाद शहर, जि. अहमदाबाद

अहमदाबादमधील खाडिया परिसरात एका लहान गल्लीत असलेले चमत्कारिक हनुमान मंदिर हे भगवान हनुमानाला समर्पित एक प्राचीन मंदिर आहे. अधिकृतपणे सिद्धेश्वर चमत्कारिक हनुमान म्हणून ओळखले जाणारे हे मंदिर ‘व्हिसा हनुमान मंदिर’ म्हणून प्रसिद्ध आहे. येथे हनुमानाची प्रार्थना केल्याने व्हिसा-संबंधित बाबींमध्ये यश मिळते, असा भक्तांचा दृढ विश्वास आहे, म्हणूनच परदेशात जाण्याची इच्छा असलेले अनेक तरुण या मंदिराला भेट देतात. आठवडभर मंदिरात मोठी गर्दी असते, ज्यात तरुण भाविकांची संख्या लक्षणीय असते.

देसाई नी पोल नावाच्या गल्लीत असलेले हे मंदिर सुमारे ३०० वर्षांपूर्वीचे असल्याचे मानले जाते. येथील हनुमान मूर्तीला सिद्धेश्वर म्हणून पूजले जाते, ज्याचा अर्थ ‘चमत्कारिक’ किंवा ‘सिद्ध’ असा आहे. या मंदिरात प्रार्थना केल्यानंतर त्यांची व्हिसा प्रक्रिया अधिक सुरळीत होते, असे भक्तांचे मत आहे. या श्रद्धेचे मूळ स्पष्ट नाही, तरीही विद्वानांच्या मते ते हनुमानाच्या पौराणिक कथांशी संबंधित असू शकते. हिंदू पौराणिक कथांमध्ये, हनुमान हे पवनदेवाचे पुत्र (वायुपुत्र) आहेत आणि त्यांच्याकडे उडण्याची शक्ती आहे. लहानपणी त्यांनी सूर्याला पिकलेले फळ समजून त्याच्या दिशेने झेप घेतली होती. नंतर, ते सीतेच्या शोधात लंकेला उडून गेले. उड्डाणाशी संबंधित या संबंधामुळे लोकांनी त्यांच्या प्रवासाशी संबंधित गरजांसाठी, ज्यात व्हिसा आणि पासपोर्ट यांचा समावेश आहे, त्यांचे आशीर्वाद मागण्यास सुरुवात केली असावी. ही प्रथा ब्रिटिश राजवटीत सुरू झाली असे म्हटले जाते.

दर शनिवारी हजारो भाविक मंदिराला भेट देतात, त्यापैकी अर्ध्या लोकांना त्यांच्या पासपोर्ट किंवा व्हिसा प्रक्रियेत विलंब होतो. हे भाविक त्यांचे पासपोर्ट किंवा व्हिसा अर्ज मंदिरामध्ये आणतात, जिथे ते पुजाऱ्याला सादर केले जातात. त्यानंतर पुजारी हे दस्तऐवज भगवान हनुमानाला अर्पण करतात. अशा प्रकारे प्रार्थना केल्याने त्यांचे प्रश्न सुटतात, असा भक्तांचा विश्वास आहे. एका स्थानिक आख्यायिकेनुसार, गुजरात दंगलींनंतर, तत्कालीन मुख्यमंत्री नरेंद्र मोदी यांना युनायटेड स्टेट्सचा व्हिसा नाकारण्यात आला होता. त्यांच्या समर्थकांनी त्यांना व्हिसा मिळावा यासाठी या मंदिरात प्रार्थना केली आणि शेवटी तो मंजूर झाला. या मंदिरातील हनुमानाच्या आशीर्वादाने अनेक विवाह यशस्वीपणे जुळले आहेत असेही मानले जाते.

हे मंदिर एका जुन्या हवेलीमध्ये आहे. एका साध्या प्रवेशद्वारातून आत प्रवेश केल्यावर, अभ्यागत एका अरुंद आयताकृती अंगणात येतात. त्यापलीकडे, एका उंच चौथऱ्यावर, भगवान शंकराला समर्पित एक लहान मंदिर आहे. या शिवमंदिराच्या सभामंडपापर्यंत चार पायऱ्या जातात. या रचनेत एक खुला सभामंडप आणि एक गर्भगृह आहे. सभामंडपाच्या मध्यभागी नंदीची एक लहान संगमरवरी मूर्ती आहे, नंदी, पवित्र बैल, तर गर्भगृहात शिवलिंग (भगवान शंकराचे प्रतीक) असून त्याच्या मागे देवी पार्वतीची मूर्ती आहे.

या शिवमंदिराच्या डावीकडे चमत्कारिक हनुमानाचे छोटे मंदिर आहे. गर्भगृहात, हनुमानाची मूर्ती एका उंच आसनावर (वज्रपीठावर) विराजमान आहे आणि मंदिराचे खांब दिव्यांनी सुशोभित केलेले आहेत. हनुमानाच्या मूर्तीशेजारील एका उंच चौथऱ्यावर भगवान गणेशाची मूर्ती आणि हनुमानाची शक्ती दर्शवणारी सोन्याची गदा असलेले एक सोन्याचे मंदिर आहे. या मंदिराचे वैशिष्ट्य म्हणजे शिवलिंग आणि नंदी हनुमानाच्या मूर्तीसमोर आहेत, जे हनुमान मंदिरांमध्ये एक असामान्य दृश्य आहे. भाविक अनेकदा गर्भगृहात बसून मंदिराच्या पुजाऱ्याशी त्यांच्या समस्यांबद्दल बोलतात. दर शनिवारी मंदिर भाविकांनी भरलेले असते. हनुमानाचा जन्मोत्सव, हनुमान जयंती, येथे मोठ्या उत्साहात साजरी केली जाते. या प्रसंगी मंदिर दिवे आणि ध्वजांनी सजवले जाते. महाशिवरात्रीलाही मोठ्या संख्येने भाविक येतात.

मंदिर दररोज सकाळी ७ ते दुपारी १२ आणि पुन्हा दुपारी ४:३० ते संध्याकाळी ७:३० पर्यंत दर्शनासाठी खुले असते. शनिवारी, मंदिर सकाळी ७ ते रात्री १० पर्यंत खुले असते.

प्रमुख वैशिष्ट्ये

  • अहमदाबाद रेल्वे स्थानकापासून १.५ किमी
  • लाल दरवाजा बस डेपोमधून शहर बसेस उपलब्ध
  • खाजगी वाहनांना मंदिरात प्रवेश करता येतो
  • जवळच निवास आणि अल्पोपहारासाठी अनेक पर्याय
  • संपर्क: मंदिर कार्यालय: ९३७४६५६७३६
  • वेबसाइट: https://www.visahanuman.com/index.php
Back To Home