सुख, शांती आणि समृद्धी प्राप्त करण्यासाठी, तसेच दुःखापासून मुक्ती मिळवण्यासाठी महादेवाची पूजा केली जाते. महादेव ही आदिदेवता आहे. त्यामुळे स्वतः प्रभू श्रीराम महादेवाची नित्य उपासना आणि भक्ती करीत असत. श्रीरामाच्या वनवासाच्या मार्गांवर आढळणारी अनेक प्राचीन शिवमंदिरे याचाच पुरावा देतात. श्रीरामाने स्थापन केलेल्या या शिवमंदिरांना रामेश्वर, म्हणजेच ‘रामाचा ईश्वर’ या नावाने ओळखले जाते. तमिळनाडू येथील सुप्रसिद्ध रामेश्वर मंदिर हे चार धामांपैकी आणि बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक म्हणून प्रसिद्ध आहे. याच परंपरेतील एक अत्यंत प्राचीन आणि भाविकांचे श्रद्धास्थान असणारे रामेश्वर शिवमंदिर जालना जिल्ह्यातील मौजपुरी येथे स्थित आहे. येथील महादेव नवसाला पावतात, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे.
स्थानिक ग्रामस्थांच्या सांगण्यानुसार हे मंदिर रामायण काळातील आहे. सध्या या मंदिराच्या नावे ४५ एकर इनामी जमीन आहे. अनेक राजवटींच्या काळात या प्राचीन मंदिराचा जीर्णोद्धार झाला. त्यामुळे याच्या बांधकामाचा नेमका काळ सांगता येत नाही. सुमारे शंभर वर्षांपूर्वी महान तपस्वी शिवयोगी स्वामी या ठिकाणी वास्तव्यास आले. त्यांच्या विशेष प्रयत्नाने या मंदिराचा जीर्णोद्धार करण्यात आला.
अलीकडच्या काळात लोकवर्गणी जमा करून पुन्हा एकदा मंदिराचे नूतनीकरण केले गेले. सध्याचे नवीन मंदिर राजस्थानी धोलपुरी पाषाणामध्ये बांधण्यात आले आहे.
मौजपुरी गावाजवळ असलेल्या या मंदिरासमोर एक प्रशस्त वाहनतळ आहे. मंदिराच्या संपूर्ण परिसरात पेव्हर ब्लॉक बसवलेले आहेत. येथील प्रांगणात शेंदरी रंगात रंगवलेला निलगिरीचा एक मोठा ओंडका उभा केलेला दिसतो. मंदिराच्या जीर्णोद्धाराच्या वेळी या ओंडक्याचा वापर केला गेला होता, असे सांगितले जाते. येथील प्रांगण उंच-सखल भागांचे बनलेले आहे. मंदिर प्रांगणाच्या उंच भागावर स्थित आहे. सखल भागातून उंचावर असलेल्या मंदिराकडे जाण्यासाठी सुमारे चाळीस फूट लांब आणि चार फूट रुंदीच्या सात पायऱ्या बांधल्या आहेत. मंदिरासमोर पायऱ्यांच्या दोन्ही बाजूंना दोन चौथऱ्यांवर गजराज शिल्पे आहेत. मंदिरासमोर प्रांगणात शनीची शिळा आहे. शनिदेवाच्या सभोवताली स्टेनलेस स्टीलचा कठडा लावला आहे आणि त्यात एक प्रवेशद्वार आहे. शनीदेवाच्या बाजूलाच एक तुळशी वृंदावन आणि प्रांगणात दीपमाळ आहे. एका वज्रपीठावर काळ्या पाषाणातील नंदीची मूर्ती स्थित आहे.
सुमारे आठ फूट रुंद, आठ फूट उंच आणि बारा फूट लांब असलेली ही भव्य मूर्ती राजस्थानमधून आणल्याचे येथील पुजारी सांगतात. नंदीच्या पाठीवर झूल कोरलेली आहे, तर गळ्यात घंटी आणि घुंगुरमाळांचे कोरीव काम आहे.
मंदिराची रचना सभामंडप आणि गर्भगृह अशा दोन भागांत विभागलेली आहे. प्रांगाणापेक्षा काहीशा उंच असलेल्या सभामंडपाच्या प्रवेशद्वारासमोर दोन पायऱ्या आहेत. सभामंडपाचे प्रवेशद्वार मुक्तद्वार स्वरूपाचे असून त्याच्या दोन्ही बाजूंना द्वारपालांच्या मूर्ती आहेत. या प्रवेशद्वाराच्या दोन्ही बाजूंना नक्षीदार स्तंभ आहेत. त्यावर महिरपी तोरण आहे. तोरणाच्या दोन्ही बाजूंच्या स्तंभांवर हातात पुष्पमाला घेतलेल्या स्वागतसुंदरींची शिल्पे कोरलेली आहेत. सभामंडपाच्या आतील आणि दर्शनी भिंतीवर, तसेच स्तंभांवर विविध देवी-देवता, पाने-फुले आणि एकत्रित नक्षीकाम केलेले दिसते.
सभामंडपात गर्भगृहाच्या दर्शनी भिंतीवर प्रवेशद्वाराच्या दोन्ही बाजूंना देवकोष्ठके आहेत. त्यात गणपती आणि मारुती यांच्या संगमरवरी मूर्ती विराजमान आहेत. गर्भगृहाच्या प्रवेशद्वारावरील द्वारशाखांवर स्तंभांची आणि पाना-फुलांची नक्षी कोरलेली आहे. ललाटबिंबावर गणपतीचे शिल्प आहे. तोरणामध्ये कमळाची फुले कोरलेली आहेत आणि मंडारकाजवळ चंद्रशिळा आहे. प्रवेशद्वाराला नक्षीदार लाकडी झडपा लावल्या आहेत. गर्भगृह सभामंडपापेक्षा खोलगट असून आत येण्यासाठी चार पायऱ्या उतराव्या लागतात. गर्भगृहात उजेड आणि हवा खेळती राहण्यासाठी खिडक्यांची सोय केलेली आहे. गर्भगृहाच्या मध्यभागी जमिनीवर शिवपिंड आहे.
ही शिवपिंड स्वतः श्रीरामांनी स्थापन केली, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे. शिवपिंडीवर सतत जलधारा पडण्यासाठी छताला एक अभिषेकपात्र टांगलेले आहे. गर्भगृहाच्या छतावर नक्षीदार असे चौकोनी शिखर उभारले आहे. शिखराच्या चारही बाजूंना देवकोष्ठके बांधली आहेत. त्यात विविध देवी-देवतांच्या मूर्ती ठेवल्या आहेत. शिखराच्या चारही कोपऱ्यांवर उरुशृंग प्रकारची लहान शिखरे आहेत. शिखराच्या सर्वांत वरच्या भागावर आमलक, कलश आणि ध्वजपताका लावली आहे.
रामेश्वर मंदिरासमोर शिवयोगी स्वामी महाराजांचे मंदिर आहे. असे सांगितले जाते की महाराजांच्या समाधी सोहळ्याच्या शंभराव्या स्मृतीदिनानिमित्त त्यांच्या अनुयायांनी हे मंदिर बांधले होते. खुला सभामंडप, अंतराळ आणि गर्भगृह अशी या मंदिराची रचना आहे. या मंदिराच्या अंतराळात गर्भगृहाच्या प्रवेशद्वाराजवळ एक लहान शिवपिंड आणि नंदी आहेत. गर्भगृहाच्या द्वारशाखांवर पाना-फुलांची नक्षी कोरलेली आहे. प्रवेशद्वाराला काचेच्या पारदर्शक झडपा आहेत. आत गर्भगृहात वज्रपीठावर शिवयोगी महाराजांची ध्यानस्थ मूर्ती विराजमान आहे. गर्भगृहाच्या बाहेरील बाजूने प्रदक्षिणा मार्ग आहे. मंदिराच्या छतावरील तीन थरांचे षटकोनी शिखराच्या पहिल्या दोन थरांमध्ये प्रत्येकी सहा देवकोष्टके आहेत आणि त्यात विविध देवी-देवतांच्या मूर्ती आहेत.
शिखराच्या सर्वोच्च भागावर आमलक आणि कळस आहे.
मंदिराच्या शेजारीच शिवयोगी स्वामी महाराज यांचे तपोभूमी स्मृतीस्थळ मंदिर आहे. येथे शिवयोगी स्वामी महाराज तपश्चर्या करत असत. सभामंडप, अंतराळ आणि गर्भगृह अशी या तपोभूमी स्मृती मंदिराची बांधणी आहे. त्यासमोर येथे नव्याने मंडप बांधलेला आहे. अंतराळ व गर्भगृह अशी या मंदिराची रचना आहे. या मंडपातून पाच पायऱ्या चढून अंतराळात प्रवेश होतो. पायऱ्यांजवळ गणपती आणि मारुती यांच्या शेंदूरचर्चित पाषाण मूर्ती आहेत. अंतराळाच्या समोरील बाजूस पाच चौकोनी दगडी बैठकींवर लाकडी स्तंभ उभे केलेले आहेत. अंतराळात मध्यभागी जमिनीवर श्रीगणपती आणि विठ्ठल-रखुमाई यांच्या पाषाणातील मूर्ती आहेत. मूर्तीच्या मागे यज्ञकुंड आणि महाराजांची गादी ठेवलेली आहे. यापुढे महाराजांची कुटी म्हणजेच गर्भगृह आहे.
या मंदिराच्या बाजूला सिद्धेश्वर महादेवाचे एक प्राचीन मंदिर आहे. अलीकडच्या काळात या मंदिराचा जीर्णोद्धार करण्यात आला. अंतराळ आणि गर्भगृह अशी मंदिराची रचना आहे.
मंदिराच्या गर्भगृहात शिवपिंड आहे. येथील शिवपिंडीतील लिंगपाषाण शाळुंकेपासून वेगळा (मुक्त) आहे. हा लिंगपाषाण हातात उचलून नवस बोलल्यास मनातील इच्छा पूर्ण होतात, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे. त्यामुळेच या देवाची ख्याती ‘नवसाला पावणारा सिद्धेश्वर’ अशी आहे. या मंदिराबाबत एक आख्यायिका अशी की उत्सव काळात महाभोजनासाठी गावातील महिला घरून पोळ्या आणतात. या पोळ्या गर्भगृहात शिवपिंडीवर रचल्या जातात. पोळ्यांचा हा ढीग गर्भगृह भरून थेट शिखरापर्यंत लागला की त्यानंतरच भोजनाला सुरुवात केली जाते. त्यानंतर कितीही भाविकांनी जेवण केले, तरी अन्न कधीही कमी पडत नाही, असे सांगितले जाते. गर्भगृहाच्या छतावर द्रविडी शैलीतील शिखर आहे. शिखराच्या सर्वोच्च भागावर स्तुपिका आणि त्यावर कळस आहे. मंदिरासमोर प्रांगणात सांस्कृतिक कार्यक्रमांसाठी एक सभागृह आणि अन्नछत्र मंडप उभारलेला आहे.
महाशिवरात्र हा येथील सर्वांत मुख्य वार्षिक उत्सव आहे. त्या निमित्ताने मंदिरात अखंड हरिनाम सप्ताहाचे आयोजन केले जाते. या वेळी सलग सात दिवस मंदिरात भजन, कीर्तन, संगीत, प्रवचन, रामकथा आणि महाप्रसादाचा कार्यक्रम चालतो. महाशिवरात्रीच्या दिवशी महाभोजनाचे आयोजन केले जाते. यावेळी गावातील महिला घरून पोळ्या आणतात. सिद्धेश्वराच्या मंदिरात शिवपिंडीवर शिखरापर्यंत या पोळ्यांचा ढीग रचला जातो. याच पोळ्या भाविकांना महाप्रसादाच्या रूपात वाटल्या जातात. जिल्ह्यातील हजारो भाविक या वेळी देवाच्या दर्शनाचा आणि महाप्रसादाचा लाभ घेतात. याशिवाय श्रावण महिन्यातील प्रत्येक सोमवारी मंदिरात भाविकांची प्रचंड गर्दी उसळते. मंदिरात दसरा, दिवाळी, चैत्र पाडवा, नागपंचमी, हनुमान जयंती, रामनवमी, आषाढी आणि कार्तिकी एकादशी असे विविध सण व उत्सव साजरे केले जातात. दररोज सकाळी ६ ते रात्री ९ या वेळेत भाविकांना येथे दर्शन घेता येते.