ராய்கடில் உள்ள கோயில்கள்

ஜகதீஸ்வரர் கோயில், சிவ சமாதி, ஷிர்காய் தேவி கோயில்

கோட்டை ராய்கட், வட்டம்: மஹட், மாவட்டம்: ராய்கட்

அபேத்யமான, அணுக முடியாத, எவராலும் வெல்ல முடியாத மற்றும் অপরাஜிதமான என்று வர்ணிக்கப்படும் கோட்டை ராய்கட், இதுவே சிவஸ்வரூபத்தின் தலைநகரம். மகாராஷ்டிராவின் இந்த ‘தீர்த்தக்ஷேத்திரம்’ குறித்து சபாசதரின் பக்ஹர் இவ்வாறு கூறுகிறது: ‘ராஜா நேரில் சென்று பார்த்தபோது கோட்டை மிகவும் வலிமையானது… தௌலதாபாத் பூமியில் மிக வலிமையான கோட்டைதான், ஆனால் அது உயரத்தில் குறைவு. தௌலதாபாத்தை விட பத்து மடங்கு உயரமான இதைக் கண்டு அவர் திருப்தியடைந்து, அரியணைக்கு ஏற்ற இடம் இந்தக் கோட்டையே என்று கூறினார்.’ இந்தத் தலைநகர்க் கோட்டையில் உள்ள சிவராஜாவின் நித்ய பூஜையில் ஒரு முக்கிய இடம் ஜகதீஸ்வரர் அல்லது வாடேஸ்வரரின் பிரசாதம் ஆகும். 

ராய்கட் மிகவும் பழமையான கோட்டையாகும். இது தணஸ், ராசீவட்டா மற்றும் நந்தாதீபத்தின் மலை ஆகிய பெயர்களால் அறியப்பட்டது. ராயரி என்பதும் இதன் மற்றொரு பெயராகும். சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜா அவர்கள் ௧௬௫௬-ஆம் ஆண்டில் ஜாவளியுடன் சேர்த்து ராயரியின் இந்தக் கோட்டையையும் கைப்பற்றினார். அப்போது அவரே இந்தக் கோட்டைக்கு ராய்கட் என்று பெயரிட்டார். ௧௬௭௧-௭௨-ஆம் ஆண்டின் காலப்பகுதியில் சிவராஜர் இந்தக் கோட்டையை நிரந்தர வசிப்பிடத்திற்காகத் தேர்ந்தெடுத்தார். கல்யாணின் சுபேதார் ஆபாஜி சோன்தேவ் அவர்கள் சிவச்சத்ரபதியின் கட்டளைப்படி ௧௬௭௩-க்கு முன்பே இந்தக் கோட்டையில் கட்டிடங்களைக் கட்டி கோட்டையைச் சீரமைத்தார். அதன்பிறகு ௧௬௭௪-ஆம் ஆண்டின் முடிசூட்டு விழாவை முன்னிட்டு, இன்று ஜகதீஸ்வரரின் அரண்மனை என்று அழைக்கப்படும் கோவில் இங்கு கட்டப்பட்டது. அடிப்படையில் இது வாடேஸ்வரரின் அங்கு ஒரு கோயில் உள்ளது. அது ஹேமாடபந்தி கட்டுமான அமைப்பில் இருந்தது. முடிசூட்டு விழாவின் நினைவாக, அது புதுப்பிக்கப்பட்டு ஒரு பிரம்மாண்டமான அரண்மனை போன்ற தோற்றத்தைப் பெற்றது. 

ஜகதீஸ்வரர் ஆலயத்தின் திருப்பணியை ஸ்வராஜ்யத்தின் கட்டுமானத் தலைவர் ஹிரோஜி இந்தல்கர் மேற்கொண்டார். இதற்கான சில வரலாற்றுச் சான்றுகள் ராய்கட்டிலேயே கல்வெட்டுகளாகக் கிடைக்கின்றன. ஜகதீஸ்வரர் கோயிலின் வளாகத்தில் உள்ள பிரதான நுழைவாயிலின் படியில் ‘ஸேவேச்சே டாயீ தத்பர ஹிரோஜி இடல்கர்’ என்று எழுதப்பட்டுள்ளது. இந்தச் செதுக்கப்பட்ட கல்வெட்டு தேவநாகரி எழுத்தில் உள்ளது, ஆனால் அதில் உள்ள ‘ஈ’ மட்டும் மோடி எழுத்துமுறையில் உள்ளது, மேலும் ‘ட’ அல்லது ‘த’ என்பதில் குழப்பம் உள்ளது. அதனால் அங்குள்ள ‘இடல்கர்’ என்பதை ‘இந்தல்கர்’ என்றும் வாசிக்கின்றனர். இதே கதவின் வலதுபுறம் சுவரில் எட்டு வரிகளைக் கொண்ட மற்றொரு பெரிய கல்வெட்டு உள்ளது. அது சமஸ்கிருதம், தேவநாகரி வரிவடிவம் மற்றும் சார்தூலவிக்ரீடிதத்தில் எழுதப்பட்ட சுலோகம் இதோ. அது பின்வருமாறு:

ஸ்ரீ கணபதயே நம: 

ஜகதீஸ்வரனின் பிரசாதத்தாலும், அகில உலகத்தின் ஆனந்தத்தாலும், அவருடைய அனுமதியாலும்.

ஸ்ரீமத் சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜாவின் சிம்மாசனத்தில் வீற்றிருப்பவரே.

சாகே ஷண்ணவபாணபூமிகணனாதானந்தஸம்வத்ஸரே

ஜோதிராஜமுஹுத்ரகிர்திமஹிதே சுக்லேசஸாம்ர்ப்பே திதௌ।।௧।। 

வாபீகூபதடாகஜிரூசிரைர்ஹர்ம்யைர்வனேவீதிகை: 

தூண்களாலும், யானைக்கூடங்களாலும், வானளாவிய அரச மாளிகைகளாலும் சூழப்பட்ட. 

ஸ்ரீமத்ராயகிரௌ கிராமவிஷயே ஹீராஜினா நிர்மிதோ

யாவச்சந்த்ரதிவாகரௌவிலஸதஸ்தாவத்ஸமுஜ்ரும்பதே।।௨।।

இதன் பொருள் யாதெனில், சகாப்தம் ௧௫௯௬ ஆனந்த நாம சம்வத்ஸரத்தின் ஜ்யேஷ்ட சுத்த த்ரயோதசி ஆகும். இந்த ராஜஜோதிடர்களால் கணிக்கப்பட்ட கீர்த்திமிக்க சுப முகூர்த்தத்தில், எந்த சத்ரபதி சிவனிருபதி சிம்மாசனத்தில் அமர்ந்தாரோ, அவருடைய ஆணைப்படி உலகிற்கு ஆனந்தமளிக்கும் இந்த ஜகதீஸ்வரரின் ஆலயம், ஹிராஜியால் பல குளங்கள், கிணறுகள், ஏரிகள், ரம்மியமான வனப்பகுதிகள், யானைக்கூடங்கள், ராஜ அரண்மனை, தூண்கள் போன்றவற்றால் அலங்கரிக்கப்பட்ட, சொல்லால் விவரிக்க முடியாத ஸ்ரீமந்த ராய்கடில் உருவாக்கப்பட்டது. வானத்தில் சந்திரனும் சூரியனும் இருக்கும் வரை இது நிலைத்திருக்கட்டும்.

கோட்டையில் சந்தை என்று காட்டப்படும் கட்டிடங்களைக் கடந்து, சுமார் ஒரு கிலோமீட்டர் தூரம் வந்த பிறகு ஜகதீஸ்வரர் கோவில் உள்ளது. கோவிலைச் சுற்றி தடிமனான கற்களால் ஆன மதில் சுவர் உள்ளது. உள்ளே முழுவதும் கற்கள் பதிக்கப்பட்டுள்ளன. இக்கோவிலின் பிரதான நுழைவாயில் கிழக்கு நோக்கி உள்ளது. இந்த நுழைவாயில் மிகவும் நேர்த்தியானது. இது ராய்கடின் நகர்கானாவின் (அல்லது சில அறிஞர்களின் கருத்துப்படி, சிவாஜிக்கு முந்தைய காலத்து வெற்றித் தூண் கட்டிடத்தின்) சிறிய வடிவம் ஆகும். இந்த வாசலில் வேலைப்பாடுகள் செய்யப்பட்டுள்ளன. இருபுறமும் தாமரைச் சின்னம் காணப்படுகிறது. மேற்கு வாசல் சற்று சிறியது. தற்காலத்தில் இங்கிருந்துதான் கோவிலின் பிரகாரத்திற்குள் நுழைகிறார்கள். இந்த நுழைவாயிலின் மேல் பகுதியில் விநாயகரின் உருவம் செதுக்கப்பட்டுள்ளது. இந்த வாசலின் வழியாக கோவிலின் பின்பக்கத்திலிருந்து பிரகாரத்திற்குள் நுழையலாம். 

கோவிலுக்கு முன்னால் நந்தியின் பெரிய பாஷாணச் சிலை உள்ளது. சிற்பக்கலைக்குச் சிறந்த எடுத்துக்காட்டாக விளங்கும் இந்தச் சிலை, இன்று சிதைந்த நிலையில் உள்ளது. இந்தச் சிலைக்கு அருகிலுள்ள பகுதியில், பட்டாபிஷேக விழாவின் போது சிவாஜி மகாராஜாவும் கவி பூஷணும் முதன்முதலில் சந்தித்துக்கொண்டதாக, ‘ஸ்ரீமான் யோகி’ என்ற நாவலில் ரஞ்சித் தேசாய் குறிப்பிட்டுள்ளார். அந்த வரலாற்றையே அனைவரும் கூறுகின்றனர். இருப்பினும், கவி பூஷண் அதாவது கான்பூர் மாவட்டத்தின் திரிவிக்ரம்பூரைச் சேர்ந்த கவி பூஷண் ரத்னாகர் திரிபாதி, கி.பி. ௧௬௬௭-ஆம் ஆண்டின் இறுதியில் சிவாஜியின் அரசவைக்கு வருகை புரிந்திருந்தார். ஜகதீஸ்வரர் ஆலயம் முழுவதுமாக கற்களால், உயர்ந்த அடித்தளத்தின் மீது கட்டப்பட்டுள்ளது. இது செவ்வக வடிவில் பிரம்மாண்டமாக அமைந்துள்ளது. பதினான்கு ஆயிரம் சதுர அடி பரப்பளவை இந்த ஆலயம் ஆக்கிரமித்துள்ளது. இந்த ஆலயத்தின் மீது அக்காலத்திய பிஜாபுரி அல்லது இஸ்லாமிய கட்டிடக்கலையின் தாக்கம் தெளிவாகத் தெரிகிறது. ஆலயத்தின் சிகரத்தில் குவிமாடம் உள்ளது மற்றும் அதன் நான்கு பக்கங்களிலும் ஆறு கோபுரங்கள் அல்லது மினாரங்கள் உள்ளன. ஆலயத்தின் நுழைவு வாயில் சட்டத்தின் மேற்புறத்திலும் இரண்டு மினாரங்களின் புடைப்புச் சிற்பங்கள் செதுக்கப்பட்டுள்ளன. இந்தச் சட்டத்தின் லலாடபிம்பத்தில் விநாயகரின் திருவுருவம் செதுக்கப்பட்டுள்ளது. 

கோவிலின் சபாமண்டபத்தில் ஒரு பெரிய வட்ட வடிவக் கல் மேடை உள்ளது. முன்பு இங்கு ஆமை இருந்ததாகக் கூறப்படுகிறது. சபாமண்டபத்திற்கு கிழக்கு, தெற்கு மற்றும் வடக்கு திசைகளில் மொத்தம் மூன்று நுழைவாயில்கள் உள்ளன. கருவறையின் நுழைவாயில் படியில் கீர்த்திமுகம் உள்ளது. அதே போன்ற கீர்த்திமுகம் கிழக்கு நுழைவாயிலிலும் காணப்படுகிறது. கருவறையின் நுழைவாயிலின் மேல் பகுதியில் இரண்டு யட்ச முகங்கள் உள்ளன. கருவறையின் மையப்பகுதியில் ஜகதீஸ்வரரின் லிங்கம் உள்ளது. இங்குள்ள லிங்கம் மூலமானது அல்ல என்றும், அது பிற்காலத்தில் நிறுவப்பட்டது என்றும் கூறப்படுகிறது. சிவச்சத்ரபதி ராய்கடில் இருந்தபோது, தினமும் இந்த கோவிலுக்குத் தரிசனத்திற்காக வந்து கொண்டிருந்தார். சிவராஜ்யாபிஷேகத்திற்கு முன்னும் பின்னும் அவர் ஊர்வலமாகச் சென்று ஜகதீஸ்வரரைத் தரிசனம் செய்ததற்கான குறிப்புகள் உள்ளன. 

சிவ சமாதி தலம்

ஜகதீஸ்வரர் ஆலயத்திற்கு முன்பாகவே ஒட்டுமொத்த மகாராஷ்டிரத்தின் புண்ணியத்தலமான சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜாவின் சமாதி அமைந்துள்ளது. ௨௨ மார்ச் ௧௬௮௦ அன்று சிவ சத்ரபதிக்கு காய்ச்சல் பாதிப்பு ஏற்படத் தொடங்கியது. நாளுக்கு நாள் அவரது உடல்நிலை மோசமடைந்து, இறுதியில் ஸ்ரீ நிருபசாலிவாஹன சகாப்தம் ௧௬௦௨ ரௌத்ரி நாம சம்வத்ஸரம் சைத்ர சுத்த பௌர்ணமி, சனிக்கிழமை தேதி ௩ ஏப்ரல் ௧௬௮௦ அன்று நண்பகல் ௧௨ மணிக்கு சிவ சத்ரபதி மகாநிர்வாணம் அடைந்தார். அவரது புனிதமான திருவுடல் ஜகதீஸ்வரர் ஆலயத்திற்கு முன்பாக தகனம் செய்யப்பட்டது. யுவராஜ ராஜாராம் மகாராஜாவின் கரங்களால் மகாராஜாவின் திருவுடலுக்கு மந்திராக்னி அளிக்கப்பட்டது. உத்தரக்ரியைகளை சாபாஜி போஸ்லே சிங்கணாபுர்க்கர், ராஜாராம் மகாராஜாவை அருகில் அமரவைத்துச் செய்தார். இதே இடத்தில் சத்ரபதி சாம்பாஜி மகாராஜா, சிவ சத்ரபதியின் சமாதியை எழுப்பினார். இந்தச் சமாதி ஒரு எண்கோண வடிவிலான மேடையாகும். 

காலப்போக்கில் இந்தச் சமாதி சிதிலமடைந்தது. ‘ராய்கட்ஜி ஜீவன்காத்தா’ எனும் ஆய்வு நூலில், ஷா. வி. ஆவள்கர் அவர்கள் பேஷ்வா அலுவலக ஆவணங்கள் மற்றும் பிற ஆவணங்களின் அடிப்படையில் கோட்டையில் மேற்கொள்ளப்படும் பல்வேறு செலவுகள் குறித்த தகவல்கள் ஆவணப்படுத்தப்பட்டுள்ளன. இருப்பினும், அதில் சமாதி குறித்த குறிப்பு இல்லை. ஆங்கிலேயர்கள் இந்தக் கோட்டையைக் கைப்பற்றிய பிறகு, ௧௮௧௮ ஆம் ஆண்டு மே மாதம் ௧௦ ஆம் தேதி மதியம் கர்னல் பிராதர் என்ற ஆங்கிலேய அதிகாரி கோட்டைக்குச் சென்றார். அப்போது சமாதி சிதைந்திருப்பதை அவர் கண்டார். ௧௮௮௦ இல் மகாத்மா ஜோதிராவ் புலே ராய்கோட்டைக்குச் சென்று சமாதி அமைந்துள்ள இடத்தைக் கண்டறிந்து அங்கு சுத்தம் செய்தார். ௧௮௮௫ இல் மும்பை ஆளுநர் சர் ரிச்சர்ட் டெம்பிள் கோட்டையைப் பார்வையிட்டார். அவர் சமாதியின் சிதைந்த நிலையைக் கண்டு, அதன் பழுதுபார்ப்பு குறித்து குலாபா கலெக்டருக்குக் கடிதம் எழுதி அறிவுறுத்தினார். ௧௮௮௫ இல் வசாய்கரைச் சேர்ந்த கோவிந்த் ஆபாஜி ஜோஷி ராய்கோட்டையில் உள்ள சமாதியின் நிலையைக் கண்டு வந்து, அது குறித்து புத்தகம் எழுதி பலரின் கவனத்தை ஈர்த்தார். இந்தப் புத்தகத்தின் பெயர் ‘ராய்கோட்டை பற்றிய விவரணை – சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜாவின் சிறு வரலாறு மற்றும் மகாராஜாவின் சமாதி புனரமைப்பு குறித்த பிரார்த்தனை’ என்பதாகும். பின்னர் மகாத்மா ஜோதிராவ் புலே, லோகமான்ய திலகர் உள்ளிட்ட தலைவர்களின் முயற்சியால் சமாதி புனரமைப்புப் பணிகள் தொடங்கப்பட்டன, மேலும் கோட்டையில் திருவிழாக்களும் தொடங்கின. ௧௯௨௫ இல் சமாதி புனரமைக்கப்பட்டது. ௧௯௨௬ ஆம் ஆண்டு ஏப்ரல் ௩ ஆம் தேதி தாத்யாசாகேப் கேல்கர், ராஜா லட்சுமணராவ் போஸ்லே உள்ளிட்டோர் கோட்டைக்குச் சென்று சமாதிக்கு வேத முறைப்படி பூஜை செய்தனர். அன்று சிற்பி ஃபட்கே அவர்களால் செதுக்கப்பட்ட சிவச்சத்ரபதியின் மார்பளவுச் சிலை அங்குள்ள சிம்மாசனக் கல்லின் மீது நிறுவப்பட்டது. மேலும் சிற்பி கர்மர்க்கர் செய்த வெண்கலப் படிமமும் அங்கு வைக்கப்பட்டது. இதற்குப் பிறகு ௧௯௩௫ இல் இந்தச் சமாதி மீண்டும் புனரமைக்கப்பட்டது.

இந்தச் சமாதியின் வடிவம் சிவச்சத்ரபதியின் அரச முத்திரையைப் போல எண்கோண வடிவில் உள்ளது. தரைமட்டத்திலிருந்து சில அங்குலங்கள் உயரத்தில் எண்கோண வடிவில் கற்கள் பதிக்கப்பட்டுள்ளன, அதன் நடுவில் செதுக்கப்பட்ட கற்களால் ஆன உயரமான எண்கோண மேடை அமைக்கப்பட்டுள்ளது. இந்த மேடைக்கு வலை போன்ற வேலி உள்ளது. அதன் நடுவில் உயரமான மேகதம்பரி (மேற்கூரை) உள்ளது, அதில் சிவாஜி மகாராஜாவின் புடைப்புச் சிற்பம் பொருத்தப்பட்டுள்ளது. இந்தச் சமாதி இடத்தைத் தரிசிக்கச் சிவப்பிரியர்கள் தொடர்ந்து இங்கு வந்து கொண்டிருக்கின்றனர். சிவபுண்ணியதிதி அன்று ஆயிரக்கணக்கான மக்கள் கூடி சிவச்சத்ரபதிக்கு அஞ்சலி செலுத்துகின்றனர். 

ஷிர்காய் தேவி கோயில்

ஜகதீஸ்வரர் கோயிலிலிருந்து சிறிது தொலைவில் ஷிர்காய் தேவியின் சிறிய பழமையான கோயில் உள்ளது. ஷிர்காய் என்பது மகிஷாசுரமர்த்தினியைக் குறிக்கும். குறிப்பாக, இந்தக் கோயிலில் சபா மண்டபமோ அல்லது கருவறையோ இல்லை. கருவறை இருந்த இடத்தில் வெறும் கல் பீடம் மட்டுமே உள்ளது. அதில் ஷிர்காய் தேவியின் ஒரே கல்லால் ஆன மிக நேர்த்தியான சிலை பிரதிஷ்டை செய்யப்பட்டுள்ளது. இந்தத் தேவி ஷிர்கே வம்சத்தின் குலதெய்வம் ஆகும். இந்தக் கோயில் குறித்து சிவாஜி காலத்திற்கு முந்தைய பல வரலாற்றுச் சான்றுகள் உள்ளன. சிவாஜி காலத்தில் இந்த தெய்வம் கோட்டைத் தெய்வமாகப் புகழ்பெற்று விளங்கியது. இங்கு எந்தவொரு நிகழ்ச்சியின் தொடக்கத்திலும் ஷிர்காய் தேவிக்கு முறைப்படி பூஜை செய்து ‘கோந்தல்’ (வழிபாட்டு முறை) நடத்தும் வழக்கம் இருந்தது. அது இன்றும் தொடர்கிறது. 

ராய்கோட்டையின் மகா தர்வாஜாவைக் கடந்து பாலேகோட்டைக்குள் நுழைந்த பிறகு முதலில் யானைக் குளம் (ஹத்தி தாலாவ்) வருகிறது. அங்கிருந்து கங்காசாகர் குளத்திற்குச் செல்ல ஒரு சிறிய பாதை உள்ளது. இந்தப் பாதையில்தான் இந்தக் கோயில் உள்ளது. ௧௧-௧௨ ஆம் நூற்றாண்டுகளில் ராய்கோட்டை ஷிர்கே வம்சத்தின் வசம் இருந்தது. கோயிலுக்கு முன்னால் ஹோலி மால் உள்ளது. இடதுபுறம் உள்ள மேடை ஷிர்காய் தேவியின் ‘கர்டா’ (இருப்பிடம்) என்று அழைக்கப்படுகிறது. கர்டாவிற்குப் பின்னால் உள்ள அத்தி மரங்களுக்கு இடையே ஷிர்காய் தேவியின் கோயில் உள்ளது. அக்காலத்தில் அவர்கள் தங்கள் குலதெய்வத்தின் இடத்தைத் தங்களுக்கு அருகில் அமைத்திருக்கலாம்.

௧௮௮௫ இல் கோவிந்த் பாபாஜி ஜோஷி, வசாய்கர் வெளியிட்ட ‘ராய்கோட்டை பற்றிய விவரணை’ என்ற புத்தகத்தில், அப்போது அங்கு ஷிர்காய் தேவியின் ‘தேவளாய கர்டா’ இருந்ததாகக் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. அந்தப் புத்தகத்தின் பக்கம் எண் ௩௭ இல், ‘கங்காசாகரின் கிழக்கே ஒரு தேவாலயத்தின் கர்டா வெகு தொலைவில் உள்ளது. அதில் சிலைகள் ஏதுமில்லை, ஆனால் அங்குள்ள அஷ்டபுஜ மகிஷாசுரமர்த்தினி சிலை ஒரு பக்கத்தில் தனியாக வைக்கப்பட்டிருப்பதைக் காணலாம். இந்தத் தேவியை ஷிர்காபாய் கோயில் என்று அழைக்கிறார்கள்’ என்று கூறப்பட்டுள்ளது. கோட்டை ஆய்வாளர் பிர. கே. காணேகர் அவர்களின் கூற்றுப்படி, ஷிர்காய் தேவியின் மூலக் கோயிலின் மீது மின்னல் தாக்கியது. அதனால் அது சிதைந்து போயிருந்தது. பின்னர் ௧௯௩௫ இல் சிவாஜி மகாராஜாவின் சமாதி புனரமைப்புப் பணிகளைச் செய்த ஒப்பந்ததாரர் தாத்யாசாகேப் சூளே, ஷிர்காய் தேவியின் தற்போதைய சிறிய கோயிலைக் கட்டினார். 

இந்தத் தெய்வம் குறித்த பல வரலாற்றுச் சான்றுகள் கிடைக்கின்றன. சத்ரபதி சிவாஜி மகாராஜாவின் வேத முறைப்படி முடிசூட்டு விழா நடந்த பிறகு சில விரும்பத்தகாத சம்பவங்கள் நடந்தன. அதனால் நிச்சல்பூரி கோசவி என்பவர் சிவாஜியின் முடிசூட்டு விழாவைத் தந்திர முறைப்படி நடத்தினார். அந்த விரும்பத்தகாத சம்பவங்கள் நடக்க நிச்சல்பூரி குறிப்பிட்ட காரணங்களில், ஷிர்காய் தேவிக்கு பூஜை செய்யப்படாததும் ஒரு காரணமாக இருந்தது. எந்தவொரு சுப காரியத்திற்கோ அல்லது போருக்குச் செல்வதற்கு முன்போ ஷிர்காயின் ஆசி பெறப்பட்டது. கி.பி. ௧௭௭௨ இல் ராய்கோட்டையின் போத்னிஸ் விட்டல் யஷ்வந்த், பேஷ்வாக்களுக்குக் கணக்கு வழக்குகளைச் சமர்ப்பிக்க மறுத்தபோதும், ராய்கோட்டை ஹவில்தார் யஷ்வந்த் மோரே சித்தியுடன் இணையப் போவது தெரிந்தபோதும், ஸ்ரீமந்த் மாதவராவ் பேஷ்வா ராய்கோட்டையைக் கைப்பற்றத் தனது தளபதி ஆபாஜி ஹரியை அனுப்பினார். அவர் ௧௭௭௩ இல் இந்தக் கோட்டையைப் போரிட்டும், தந்திரத்தாலும் கைப்பற்றினார். அதன் பிறகு அவர் கோட்டையின் முக்கிய தெய்வமான ஷிர்காயைத் தரிசித்தார். அப்போது அவர் தேவியின் முன் இரண்டு ரூபாய் காணிக்கை வைத்தார். அவர் அங்கு நவச்சண்டி ஹோமம் செய்ததாகவும் குறிப்புகள் உள்ளன, மேலும் ஷிர்காய் தேவியின் செலவிற்காகத் தனி வருமானம் ஒதுக்கப்பட்டது. ராய்கோட்டை வெற்றி பெற வேண்டும் என்பதற்காக ஷிர்காய்க்கு ஆபரணங்கள் அணிவிப்பதாக வேண்டிக்கொள்ளப்பட்டது. அது குறித்த ஆணை புனேயிலிருந்து வந்த பிறகு, தேவிக்கு ஆபரணங்கள் செய்து அனுப்பப்பட்டன என்று பேஷ்வா ஆவணங்களில் பதிவு உள்ளது. இதற்குப் பிறகு ராய்கோட்டை ஹவில்தாராக நியமிக்கப்பட்ட ஹன்சாஜி கைரா, ஷிர்காய்க்கு ஆட்டுக்கிடாயைப் பலியிட்டுத் தேவி யாத்திரையை நடத்தினார். பின்னர் ௧௭௭௫ ஆம் ஆண்டு அக்டோபர் ௮ ஆம் தேதி மஹாத்திலிருந்து ராய்கோட்டைக்கு இரண்டு முகமூடிகள் அனுப்பப்பட்டதாகப் பேஷ்வா ஆவணங்களில் (ரூமால் எண் ௮) குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது, அவை ஷிர்காயின் முகமூடிகளாக இருக்கலாம் என்று ‘ராய்கோட்டின் ஜீவன்காத்தா’ என்ற ஆய்வு நூலில் ஷா. வி. ஆவல்கர் கூறியுள்ளார். 

ஷிர்காய் தேவிக்கு முன்னால் நவராத்திரியில் கலசம் வைக்கப்பட்ட பிறகு ‘கோந்தல்’ நிகழ்ச்சி நடக்கும். ௧௭௮௬ இல் அது நிறுத்தப்பட்டது. அதன் பிறகு கோட்டையில் தொல்லைகள் தொடங்கின. அப்போது மீண்டும் கோந்தல் நிகழ்ச்சி தொடங்கப்பட்டது. கோட்டையில் எந்தவொரு தொல்லை ஏற்பட்டாலும் ஷிர்காய் யாத்திரை செய்ய வேண்டும் என்பது வழக்கமாக இருந்தது, அந்தத் திருவிழாவிற்கான செலவுப் பட்டியல்கள் கிடைக்கின்றன என்று அந்த ஆய்வு நூலில் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. ஷிர்காய்க்கு அரசுத் தரப்பிலிருந்து புடவை, ரவிக்கை மற்றும் ஒவ்வொரு தசரா அன்றும் ஆட்டுக்கிடாய் பலி கொடுக்கப்பட்டது. கி.பி. ௧௭௮௭ இல் ராய்கோட்டையில் பலத்த மழை பெய்து, மகா தர்வாஜாவின் மேல் இருந்த தொட்டி இரவில் உடைந்து, தண்ணீர் கதவின் வழியாகப் பாய்ந்தது. கதவைத் திறந்து தண்ணீருக்கு வழி செய்வது சாத்தியமில்லாமல் போனது. அப்போது ஷிர்காய்க்கு ஆட்டுக்கிடாய் பலியிடுவதாக வேண்டிக்கொள்ளப்பட்டது என்ற குறிப்பும் உள்ளது. இதிலிருந்து சிவாஜி காலத்திலும் பேஷ்வா காலத்திலும் ஷிர்காய் தேவிக்கு இருந்த முக்கியத்துவத்தைப் புரிந்துகொள்ளலாம்.

பயனுள்ள தகவல்கள்

• மஹாத்திலிருந்து ௨௬ கி.மீ தொலைவில்
• மஹாத்திலிருந்து அரசுப் பேருந்து மற்றும் தனியார் வாகன வசதி
• தனியார் வாகனங்கள் கோட்டையின் அடிவாரம் வரை வரலாம்
• அடிவாரத்திலிருந்து கோட்டைக்குச் செல்ல ரோப்-வே வசதி உள்ளது
• பாச்சாடில் தங்குவதற்கும் காலை உணவிற்கும் பல வசதிகள் உள்ளன.