നർസംഗ വീർ മഹാരാജ് ക്ഷേത്രം

ജെറ്റൽവാസന, താലൂക്ക് വിസ്‌നഗർ, ജില്ല മെഹ്‌സാന

ദിവ്യമാതാവിന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ മുഖ്യ കമാൻഡറായി അതീവ ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്ന നർസംഗ വീർ മഹാരാജിന്റെ പ്രശസ്തമായ ക്ഷേത്രം മെഹ്സാന ജില്ലയിലെ ജെറ്റൽവാസന ഗ്രാമത്തിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മാതൃദേവിയിൽ നിന്ന് അമരത്വത്തിന്റെ വരം ലഭിച്ചതിനെത്തുടർന്ന്, തന്റെ ഭക്തരെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി ശിലാ രൂപം സ്വീകരിച്ച നർസംഗ വീർ മഹാരാജിന്റെ ആവിർഭാവ സ്ഥാനമായാണ് ഈ പുണ്യസ്ഥലം ആരാധിക്കപ്പെടുന്നത്. വിശ്വാസികളുടെ പ്രാർത്ഥനകൾക്ക് ഭഗവാൻ പെട്ടെന്ന് ഉത്തരം നൽകുന്ന ഒരു ‘ചൈതന്യവത്തായ’ ദിവ്യസ്ഥാനമായി ഈ ക്ഷേത്രം വലിയ പ്രശസ്തി ആർജ്ജിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ മന്ത്രിക്കുന്ന ഓരോ ആഗ്രഹവും സഫലമാകുമെന്നത് തീവ്രമായ ഒരു വിശ്വാസമാണ്. മെഹ്സാനയിൽ നിന്നും ഗുജറാത്തിലെ മറ്റ് വിവിധ ജില്ലകളിൽ നിന്നുമുള്ള തീർത്ഥാടകർ ഈ മഹാ വീരന്റെ അനുഗ്രഹം തേടി വൻതോതിൽ ഇവിടെ ഒത്തുകൂടുന്നു.

ഈ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, ദക്ഷപ്രജാപതി ഒരിക്കൽ ഒരു മഹായാഗം സംഘടിപ്പിക്കുകയും അതിൽ നിന്ന് ബോധപൂർവ്വം പരമശിവനെ ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്തു. മഹാദേവന്റെ ഉപദേശം അവഗണിച്ച് സതീദേവി ആ ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തു. അവിടെ തന്റെ ഭർത്താവിനെക്കുറിച്ച് ദക്ഷൻ നടത്തിയ അപമാനകരമായ പരാമർശങ്ങളിൽ മനംനൊന്ത ദേവി, ദുഃഖവും രോഷവും സഹിക്കാനാവാതെ യാഗാഗ്നിയിൽ ആത്മാഹുതി ചെയ്തു. ഈ വാർത്തയറിഞ്ഞ പരമശിവൻ കടുത്ത കോപാകുലനാവുകയും തന്റെ ജടയിൽ നിന്ന് വീരഭദ്രനെ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു. മഹാദേവന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം വീരഭദ്രനും ശിവഗണങ്ങളും ചേർന്ന് ദക്ഷന്റെ യാഗം നശിപ്പിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൈന്യത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന്, സതീദേവിയുടെ ഭൗതികശരീരം വഹിച്ചുകൊണ്ട് ശിവൻ നടത്തിയ താണ്ഡവം പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനെത്തന്നെ ഭീഷണിയിലാക്കി. ദേവന്മാരുടെ അപേക്ഷപ്രകാരം, ഭഗവാൻ വിഷ്ണു തന്റെ സുദർശന ചക്രം ഉപയോഗിച്ച് സതീദേവിയുടെ ശരീരം അൻപത്തിരണ്ട് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചു. ഈ ഭാഗങ്ങൾ വീണ സ്ഥലങ്ങൾ ‘ശക്തിപീഠങ്ങൾ’ ആയി ഉയർന്നു വന്നു. ഓരോ പുണ്യസ്ഥലത്തെയും സംരക്ഷിക്കാൻ മാതൃദേവി ഭൈരവന്റെ രൂപത്തിൽ ഒരു സേനാനിയെ നിയോഗിച്ചു, ഈ കാവൽക്കാരുടെയെല്ലാം പരമാധികാരിയായി വീരഭദ്രൻ നിലകൊണ്ടു. ഈ വീരഭദ്രൻ തന്നെയാണ് പിന്നീട് നർസംഗ വീരനായി അവതരിച്ചത്; മാതാവിന്റെ പശുക്കളെയും പക്ഷികളെയും സംരക്ഷിക്കാൻ അദ്ദേഹം ഗുജറാത്തിലെ വനങ്ങളിൽ അലഞ്ഞുനടന്നു. മുഗൾ ഭരണകാലത്ത്, സൈനികർ വനത്തിലെ ജീവികളെ കൊന്നൊടുക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ നർസംഗ വീര മഹാരാജ് ഇടപെട്ടു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. നടന്ന കടുത്ത പോരാട്ടത്തിൽ, ഒരു സൈനികന്റെ വാൾ പിന്നിൽ നിന്ന് ഏൽക്കുകയും അദ്ദേഹം യുദ്ധക്കളത്തിൽ വീഴുകയും ചെയ്തു. ആ നിമിഷം, ഒരു ദിവ്യപ്രകാശം ഉയരുകയും അതിന്റെ തേജസ്സിൽ മുഗൾ സൈന്യം നശിച്ചുപോവുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് ദേവി നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് അദ്ദേഹത്തിന് പുനർജന്മം നൽകുകയും അമരത്വം അനുഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്തു. അന്നു മുതൽ, മഹാരാജ് ഒരു വിശുദ്ധ ശിലയായി ഈ പ്രദേശത്തെ സംരക്ഷിച്ചു വരുന്നു.

ഒരു കർഷകൻ തന്റെ കാളവണ്ടിയിൽ ഒരു കല്ല് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള മറ്റൊരു ഐതിഹ്യം കൂടി പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. ജെറ്റൽവാസനയിലെ ഒരു അരയാൽ (അശ്വത്ഥ) മരച്ചുവട്ടിൽ അദ്ദേഹം വിശ്രമത്തിനായി തങ്ങി. അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ, എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും വണ്ടി മുന്നോട്ട് നീങ്ങിയില്ല. പെട്ടെന്ന്, കുതിരപ്പുറത്ത് ഒരു ഉത്തമ യുവാവ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും, ആ കല്ല് നർസംഗ വീർ മഹാരാജിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമാണെന്ന് ഗ്രാമവാസികളോട് പറയുകയും ചെയ്തു. ഇവിടെ ഒരു ക്ഷേത്രം പണിയുന്നത് ദുരിതങ്ങൾ അകറ്റുമെന്നും ഐശ്വര്യം കൊണ്ടുവരുമെന്നും ആ യുവാവ് പറഞ്ഞു. ആ യുവാവ് വേഷം മാറി വന്ന മഹാരാജ് തന്നെയാണെന്നാണ് ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നത്. ഈ വെളിപാടിന് ശേഷം, ഗ്രാമവാസികൾ ആ കല്ലിനായി ഒരു ചെറിയ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി, ഈ ക്ഷേത്രം പലതവണ പുനരുദ്ധരിക്കപ്പെട്ടു, ൨൦൧൯-ൽ നടന്ന വലിയ നവീകരണത്തിന് ശേഷം ഇന്നത്തെ പ്രൗഢി കൈവരിച്ചു.

ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം ഗ്രാമത്തിന്റെ പ്രധാന കവാടത്തിൽ നിന്ന് അല്പം അകലെയായാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്, ഇത് ശക്തമായ ഒരു മതിലുകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പ്രധാന കവാടത്തിലൂടെ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, വിശാലമായ ഒരു മുറ്റത്ത് എത്തിച്ചേരുന്നു; അവിടെ ഒരു തുറന്ന മണ്ഡപവും ഒരു ‘യജ്ഞശാലയും’ (ഹോമങ്ങൾ നടത്തുന്നതിനുള്ള ഹാൾ) സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഈ മന്ദിരം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് ഉയരമുള്ള ഒരു തറയിലാണ് (‘ജഗതി’). പ്രധാന ശ്രീകോവിലിലേക്കുള്ള പടവുകൾക്ക് ഇരുവശത്തുമായി നരസിംഹ വീര മഹാരാജിന്റെ പരമ്പരാഗത വാഹനങ്ങളായ കുതിരകളുടെ മനോഹരമായ ശില്പങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. പത്ത് പടികൾ കയറിയാൽ പ്രധാന പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലെത്താം, ഇതിനു ചുറ്റുമായി പ്രദക്ഷിണവഴിയുമുണ്ട്. വാസ്തുവിദ്യയിൽ മൂന്ന് ‘മുഖമണ്ഡപങ്ങൾ’ (പ്രവേശന കവാടങ്ങൾ), ഒരു ‘സഭാമണ്ഡപം’ (അസംബ്ലി ഹാൾ), ഒരു ‘അന്തരാള’ (മുഖമണ്ഡപത്തിനും ശ്രീകോവിലിനും ഇടയിലുള്ള ഭാഗം), ‘ഗർഭഗൃഹം’ (ശ്രീകോവിൽ) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രവേശന കവാടങ്ങളും സഭാമണ്ഡപവും അർദ്ധ-തുറന്ന ശൈലിയിലാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിലുടനീളം, അലങ്കാരപ്പണികളുള്ള തൂണുകൾക്ക് മുകളിൽ ‘സുരസുന്ദരിമാരുടെ’ (സ്വർഗ്ഗീയ സൗന്ദര്യങ്ങൾ) മനോഹരമായ ശില്പങ്ങൾ കാണാം. ഈ തൂണുകൾ അതിലോലമായി കൊത്തിയെടുത്ത കമാനങ്ങളാൽ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. മേൽക്കൂരയിൽ അതിവിദഗ്ദ്ധമായ കരകൗശലവിദ്യ പ്രകടമാണ്. ശ്രീകോവിലിലേക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടം ദ്വാരപാലകരുടെ ശില്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു, അടിഭാഗത്തുള്ള ‘കീർത്തിമുഖ’ ശില്പവും മുകളിലെ ലിന്റലിലുള്ള സങ്കീർണ്ണമായ ‘തോരണ’വും ഇതിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. ഗർഭഗൃഹത്തിനുള്ളിൽ, ഒരു കുതിരപ്പുറത്ത് സവാരി ചെയ്യുന്ന രീതിയിൽ ‘വജ്രപീഠ’ത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്ന നരസിംഹ വീര മഹാരാജിന്റെ മാർബിൾ വിഗ്രഹം കാണാം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വലതു കയ്യിൽ വാളും, ഇടതു കൈ കുതിരയുടെ കടിഞ്ഞാൺ മുറുകെ പിടിച്ച നിലയിലുമാണ്. ‘ഉരുശൃംഗ’ ശൈലിയിലുള്ള ഉയർന്നു നിൽക്കുന്ന ഗോപുരമാണ് ഗർഭഗൃഹത്തിന് മുകളിലുള്ളത്. ഇതിന്റെ മുകളിൽ രണ്ടു തട്ടുകളുള്ള ‘ആമലക’വും സ്വർണ്ണനിർമ്മിതമായ ‘കലശ’വും സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് ഇടതുവശത്തുള്ള ചെറിയൊരു ശ്രീകോവിലിൽ, മഹാരാജിന്റെ പുരാതനമായ മൂലശില സംരക്ഷിച്ചു പോരുന്നു.

ദൈനംദിന പൂജകളിൽ രാവിലെ ൬:൩൦-നും വൈകുന്നേരം ൭:൦൦-നും നടത്തുന്ന ‘ആരതി’ ഉൾപ്പെടുന്നു. എല്ലാ മാസത്തിലെയും ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ അഞ്ചാം ദിവസമായ ‘ശുദ്ധ പഞ്ചമി’ നാളിൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭക്തജനങ്ങളുടെ വൻ തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നു. ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പതിനൊന്നാം ദിവസമാണ് ഏറ്റവും വലിയ ആഘോഷം നടക്കുന്നത്. വിവിധ മതപരമായ ചടങ്ങുകളും ‘യജ്ഞങ്ങളും’ ഈ ദിവസത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. കൂടാതെ, കാർത്തിക മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഏഴാം ദിവസം ‘പാട്ടോത്സവം’ (പ്രതിഷ്ഠാ വാർഷികം) ആഘോഷിക്കുന്നു. നരസിംഹ വീര മഹാരാജിന്റെ ഗംഭീരമായ ‘ശോഭയാത്ര’ ഗ്രാമത്തിലൂടെ നടക്കുന്നു, ഇതിൽ നൂറുകണക്കിന് ആളുകൾ പങ്കെടുക്കുന്നു.

അത്യാവശ്യ വിവരങ്ങൾ

•  വിസ്‌നഗറിൽ നിന്ന് ൧൮ കിലോമീറ്ററും മെഹ്‌സാനയിൽ നിന്ന് ൨൦ കിലോമീറ്ററും അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.
• വിസ്‌നഗറിൽ നിന്നും മെഹ്‌സാനയിൽ നിന്നും GSRTC ബസ് സർവീസുകൾ ലഭ്യമാണ്.
•  സ്വകാര്യ വാഹനങ്ങൾക്ക് ക്ഷേത്രപരിസരത്തേക്ക് പ്രവേശനം അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്.
•  ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് താമസ സൗകര്യവും പ്രഭാതഭക്ഷണവും ലഭ്യമാണ്.
•  ബന്ധപ്പെടുക – ക്ഷേത്ര കാര്യാലയം, ഫോൺ – ??????????????????