കാൽഭൈരവനാഥ് ക്ഷേത്രം 

അഗഡ്ഗാവ്, താലൂക്ക്/ജില്ല അഹല്യനഗർ

അഹല്യനഗർ നഗരത്തിൽ നിന്ന് അല്പം അകലെയായി അഗഡ്ഗാവ് എന്ന ചെറിയൊരു ഗ്രാമം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ചൈത്ര പൗർണ്ണമിക്ക് ശേഷമുള്ള ഞായറാഴ്ച ഇവിടെയുള്ള കാൽഭൈരവനാഥ് ക്ഷേത്രത്തിൽ വലിയൊരു ഉത്സവം നടക്കാറുണ്ട്. ഇതൊരു ‘ജാഗ്രത് ദേവസ്ഥാനം’ (ചൈതന്യവത്തായ അല്ലെങ്കിൽ ആത്മീയ ശക്തിയുള്ള ക്ഷേത്രം) ആയതിനാൽ, ഈ ദിവസം ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തർ ദർശനത്തിനായി എത്താറുണ്ട്; എന്നാൽ സന്ധ്യയാകുന്നതോടെ ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നെത്തിയ ഭക്തരെല്ലാം വേഗത്തിൽ തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു. ഗ്രാമത്തിന് പുറത്തുള്ള ക്ഷേത്ര പരിസരത്ത് നിന്ന് ഗ്രാമവാസികളും മടങ്ങുന്നു. പിറ്റേദിവസം ഒരു ഭക്തൻ പോലും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപത്തേക്ക് വരാറില്ല, കാരണം അന്ന് ഇവിടെ ഭൂതങ്ങളുടെ ഉത്സവം നടക്കുന്നുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ഭൂതങ്ങളുടെ ഉത്സവം നടക്കുന്ന ഒരേയൊരു സ്ഥലം ഇതാണെന്ന് വ്യാപകമായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

അഗഡ്ഗാവിലെ കാൽഭൈരവനാഥ് ക്ഷേത്രം പുരാതനമാണ്, ഈ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ച് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് വലിയ കല്ലുകളാണ് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പല പുരാതന ക്ഷേത്രങ്ങളും കല്ലുകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചതാണെങ്കിലും, ഇത്രയും ഭീമാകാരമായ വലിപ്പമുള്ള കല്ലുകൾ നിർമ്മാണത്തിന് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത് അപൂർവ്വമാണ്. ഇതുകാരണം, ഈ ക്ഷേത്രം അസാമാന്യ ശക്തിയുള്ള അസുരന്മാരോ ആത്മാക്കളോ നിർമ്മിച്ചതാകാം എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, അഗഡ്മാൽ, രതാഡ്മാൽ, ദേവ്മാൽ എന്നീ അസുരന്മാർ ദൈവീക കൽപ്പനപ്രകാരം ഒരൊറ്റ രാത്രി കൊണ്ടാണ് ഈ ക്ഷേത്രം പണിതത്. അഗഡ്ഗാവ്, രതാഡ്ഗാവ്, ദേവ്ഗാവ് എന്നീ മൂന്ന് ഗ്രാമങ്ങൾ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് അടുത്തടുത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. മറ്റൊരു പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം, പ്രവേശന കവാടത്തിൽ മൂന്ന് അസുരന്മാരുടെ തലകൾ കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട് എന്നതാണ്. അസുരന്മാരെപ്പോലുള്ള അസാമാന്യ ശക്തിയുള്ള ജീവികളാണ് ഈ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചതെന്ന വിശ്വാസത്തെ ഇത് കൂടുതൽ ബലപ്പെടുത്തുന്നുവെന്ന് ഗ്രാമവാസികൾ കരുതുന്നു.

നാലുഭാഗവും മലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട താഴ്വരയിലാണ് കാൽഭൈരവനാഥ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഈ പ്രദേശത്ത് ധാരാളം പുരാതന വൃക്ഷങ്ങളുണ്ട്. ചൈത്ര പൗർണ്ണമിക്ക് ശേഷമുള്ള ഞായറാഴ്ച നടക്കുന്ന ഉത്സവത്തിന് തൊട്ടടുത്ത തിങ്കളാഴ്ച ഇവിടെ ഭൂതങ്ങളുടെ ഉത്സവം (ഭൂതാഞ്ചി ജത്ര) നടക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് ഗ്രാമവാസികളുടെ ഉറച്ച വിശ്വാസം. അതിനാൽ, ഈ ദിവസം ആരും ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് പ്രവേശിക്കരുത് എന്നൊരു ആചാരമുണ്ട്. ഈ ആചാരം പാലിക്കാൻ ആരെയും നിർബന്ധിക്കാറില്ലെങ്കിലും, തലമുറകളായി ഗ്രാമവാസികൾ ഇത് അനുഷ്ഠിച്ചുപോരുന്നു. ഈ ‘ഭൂതങ്ങളുടെ ഉത്സവം’ എന്താണെന്നറിയാനുള്ള കൗതുകത്താൽ പലരും പലപ്പോഴും അത് കണ്ടെത്താൻ ശ്രമങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, വിവിധ കാരണങ്ങളാൽ അതിന് വിജയം കണ്ടില്ല.

അഗദ്‌ഗാവിലെ ‘ഭൂതാഞ്ചി ജത്ര’ (ഭൂതങ്ങളുടെ ഉത്സവം) എപ്പോഴാണ് തുടങ്ങിയതെന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമല്ലെങ്കിലും, ഗ്രാമത്തിലെ മുതിർന്നവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഗോപിനാഥ് കർപെ എന്ന ഗ്രാമവാസി ഉത്സവദിനത്തിൽ കാൽഭൈരവനാഥ ക്ഷേത്രത്തിലെ ദീപസ്തംഭത്തിന് സമീപം എണ്ണപ്പാത്രം മറന്നുവെച്ചിരുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാത്രി അത് ഓർമ്മ വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹം പാത്രം എടുക്കാൻ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി. ആ സമയത്ത്, അവിടെ വിചിത്രമായ രൂപങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്യുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു. അദ്ദേഹം അന്ന് ഈ വിവരം ഗ്രാമവാസികളോട് പങ്കുവെച്ചിരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ തലമുറയിൽപ്പെട്ട പലരും ഈ വിവരണം ശരിവെക്കുന്നു.

‘ഭൂതാഞ്ചി യാത്ര’യെ (ഭൂതങ്ങളുടെ ഘോഷയാത്ര) കുറിച്ചുള്ള ഐതിഹ്യങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, സവിശേഷമായ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഘടന കാരണം ആത്മീയമായി ഉണർന്നിരിക്കുന്ന ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായും വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായും ഈ സ്ഥലം പ്രശസ്തമാണ്. എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും ധാരാളം ഭക്തർ ഇവിടെ ഒത്തുകൂടുന്നു. സന്ദർശകരായ ഭക്തർക്ക് ഉച്ചയ്ക്ക് ൧൨:൧൫ മുതൽ ൩:൦൦ വരെ ഇവിടെ ‘അംതി-ഭാക്രി’ (പരിപ്പുകറിയും പരന്ന റൊട്ടിയും) വിളമ്പുന്നു. ‘ഭൂതാഞ്ചി യാത്ര’യോടൊപ്പം, ‘അംതി-ഭാക്രി’യുടെ ‘മഹാപ്രസാദ’ത്തിനും ഈ ക്ഷേത്രം പ്രശസ്തമാണ്. ഇവിടെ നൽകുന്ന മഹാപ്രസാദത്തിനായി സംഭാവന നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഭക്തർക്കായി ഒരു വെയിറ്റിംഗ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്. ഏതെങ്കിലും ഭക്തർ മഹാപ്രസാദത്തിനായി പുതിയതായി സംഭാവന നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവർക്കും പല മാസങ്ങൾ കാത്തിരിക്കേണ്ടി വരും.

താഴ്ന്ന പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അങ്കണത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ കുറച്ച് പടികൾ ഇറങ്ങേണ്ടതുണ്ട്. വിശാലമായ ക്ഷേത്രപരിസരത്ത് ഭക്തർക്കായി രണ്ട് നിലകളുള്ള അന്നഛത്രലയ (സൗജന്യ ഭക്ഷണ വിതരണ കേന്ദ്രം), ഭക്ത നിവാസ് (തീർത്ഥാടകർക്കുള്ള താമസ സൗകര്യം), ദർശനത്തിനായുള്ള ക്യൂ സൗകര്യം, ക്ഷേത്ര ഓഫീസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രപരിസരം പാകിയതാണ്, പ്രധാന ക്ഷേത്രഘടനയിൽ ദർശൻ മണ്ഡപം, സഭാ മണ്ഡപം, ഗർഭഗൃഹം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും ഇവിടെ ഒത്തുകൂടുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തർ കാരണം, പല തീർത്ഥാടകരും ദർശൻ മണ്ഡപത്തിൽ നിന്ന് കാൽഭൈരവനാഥന്റെ മുഖദർശനം നടത്തുന്നു. ദർശൻ മണ്ഡപത്തിന് സമീപം ഒരു ദീപമാലയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രവേശന കവാടത്തിന് മുകളിൽ മൂന്ന് തലകൾ കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. അവ അഗദ്മൽ, രതാദ്മൽ, ദേവ്മൽ എന്നീ അസുരന്മാരുടേതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഗർഭഗൃഹത്തിൽ കറുത്ത കല്ലിൽ കൊത്തിയ കാൽഭൈരവനാഥന്റെയും യോഗേശ്വരി മാതാവിന്റെയും പുരാതനമായ ശില്പങ്ങളുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപം ഒരു പഴയ വേപ്പ് നിൽക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഇലകൾക്ക് മധുരമുള്ളതാണ് എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത. ഇത് പൂക്കാറുണ്ടെങ്കിലും വേപ്പിൻ കായ്കൾ (നിംബോളി) ഉണ്ടാകാറില്ല. തൽഫലമായി, പല വർഷങ്ങളായി ഈ മരത്തിൽ നിന്ന് ഒരു പുതിയ തൈ പോലും വളർന്നിട്ടില്ല. പാമ്പ് കടിയേറ്റ ഒരാളെ ഈ മരത്തിന്റെ ഇലകൾ കൊണ്ട് മൂടിയാൽ വിഷം നിർവീര്യമാകുമെന്നുള്ള ആഴത്തിലുള്ള വിശ്വാസം ഇവിടെയുണ്ട്. 

ഈ ക്ഷേത്രം എപ്പോൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് കൃത്യമായി പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും, ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള ൨൪ സമാധികൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഇതിന് ൨൪ തലമുറയിലധികം പഴക്കമുള്ള ചരിത്രമുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ കാൽഭൈരവനാഥന്റെയും യോഗേശ്വരി മാതാവിന്റെയും ദർശനം ദിവസവും രാവിലെ ൬:൦൦ മുതൽ രാത്രി ൯:൦൦ വരെ നടത്താവുന്നതാണ്.

ഉപയോഗപ്രദമായ വിവരങ്ങൾ:

• അഹല്യനഗറിൽ നിന്ന് ൧൭ കി.മീ അകലെ
• അഹല്യനഗറിൽ നിന്ന് എസ്‌.ടി ബസ് സൗകര്യം
• സ്വകാര്യ വാഹനങ്ങൾക്ക് ക്ഷേത്ര പാർക്കിംഗ് സ്ഥലത്തേക്ക് നേരിട്ട് പോകാം.
• ഭക്തർക്കായി താമസ സൗകര്യം
• എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും ആംതി-ഭാക്രി പ്രസാദം ലഭ്യമാണ്.